Damga Vergisi

Damga Vergisi Nedir?

Damga vergisi, 1 Temmuz 1964 tarihli 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile düzenlenen ve belirli hukuki ilişkileri belgeleyen kağıtlardan alınan bir muamele vergisidir. Kanunun 1. maddesine göre bu Kanuna ekli (1) sayılı tabloda yazılı kağıtlar damga vergisine tâbidir. "Kağıt" kavramı; yazılıp imzalanmak veya imza yerine geçen bir işaret konmak suretiyle düzenlenen ve herhangi bir hususu ispat veya belli etmek için ibraz edilebilecek belgeleri ifade eder. Elektronik imzalı sözleşmeler de kanun kapsamındadır.

Damga vergisi iki temel yöntemle hesaplanır:

• Nispi (oransal) vergi: Kağıdın ihtiva ettiği belli para üzerinden, tabloda yazılı oran (örn. binde 9,48; binde 1,89) uygulanarak hesaplanır. Sözleşme tipi sözleşmeler bu kategoridedir.
• Maktu (sabit) vergi: Yıllık gelir vergisi beyannamesi, kurumlar vergisi beyannamesi, noter makbuzu gibi kağıtlarda her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenen sabit tutar uygulanır.

2026 Damga Vergisi Oranları ve Tutarları

Aşağıdaki tablo 2026 takvim yılı için geçerli olan seçili oranları ve tutarları özetlemektedir. Veriler 71 Seri No'lu Damga Vergisi Kanunu Genel Tebliği'ne ve apps/web/src/config/damga-vergisi-rates.ts içinde tutulan uygulama yapılandırmasına dayanmaktadır.

Nispi oranlar 2025-2026 arasında değişmemiş; 488 sayılı Kanun'un eki (1) sayılı tabloda yer alan binde 9,48 ve binde 1,89 oranları son Cumhurbaşkanı Kararı ile sabit tutulmuştur. Değişim, azami had (tavan) ve maktu tutarlar üzerinde olmuş, Vergi Usul Kanunu mükerrer 298'de tespit edilen %18,95 yeniden değerleme oranı uygulanmıştır.

Madde 14/2 — Devir Sözleşmesinde 1/4 Kuralı

Damga Vergisi Kanunu'nun 14. maddesi şu temel kuralı koyar: "Belli parayı ihtiva eden mukavelenamelerin değiştirilmesi halinde artan miktar aynı nispette vergiye tabidir. Bunların devri halinde aslından alınan verginin dörtte biri alınır."

Bu hüküm; işletme devri, ticari sözleşme devri, kira sözleşmesi devri gibi pek çok devir işleminde özellikle kritiktir. Uygulamada 1/4 kuralı olarak anılır ve devir sözleşmesinin damga vergisi yükünü önemli ölçüde azaltır.

Örnek 1 — İşletme devir sözleşmesi:

Bir kafe işletmesinin 1.200.000 TL bedelle devri için imzalanan sözleşmede:

• Asıl sözleşme olsa → matrah 1.200.000 × binde 9,48 = 11.376 TL
• Devir sözleşmesi olarak → 11.376 × 1/4 = 2.844 TL

Örnek 2 — Kira sözleşmesi devri:

Aylık 40.000 TL bedelli 5 yıllık bir kira sözleşmesinin kalan 3 yılı için kiracı, devir bedeli karşılığında işyerini üçüncü bir kiracıya devreder. Toplam kalan kira 40.000 × 36 = 1.440.000 TL olacaktır:

• Asıl kira sözleşmesi olsa → 1.440.000 × binde 1,89 = 2.721,60 TL
• Kira devir sözleşmesi → 2.721,60 × 1/4 = 680,40 TL

Bu iki örnek birlikte işyeri devir paketlerinde damga vergisi yükünü net biçimde göstermektedir.

Damga Vergisinde Mükellef ve Müteselsil Sorumluluk

Madde 3: "Damga Vergisinin mükellefi kağıtları imza edenlerdir." Mükellefiyet, sözleşmeyi fiilen imzalayan gerçek veya tüzel kişiye aittir.

Madde 24: "Birden fazla kişi tarafından imza edilen kâğıtlara ait vergi ve cezanın tamamından imza edenler müteselsilen sorumludurlar." Uygulamada, taraflar sözleşmede damga vergisini hangi tarafın üstleneceğini kararlaştırabilir; ancak vergi idaresi karşısında tüm imzacılar birlikte sorumludur. İdare, vergi alacağını herhangi bir imzacıdan tahsil edebilir.

Resmi daire ile ilişkide: Resmi daireyle yapılan sözleşmelerde resmi daire müstesna olup verginin tamamı karşı taraftan alınır (m.8). Bu düzenleme, kamu ihale sözleşmelerinde damga vergisi yükünün tamamen yükleniciye ait olmasına yol açar.

Beyan ve Ödeme Süreleri

Sürekli mükellefiyeti bulunanlar (şirketler, anonim/limited şirketler, serbest meslek erbabı): İlgili ayda düzenlenen kağıtların damga vergisi, takip eden ayın 23. günü sonuna kadar damga vergisi beyannamesi ile beyan edilir; 26. günü sonuna kadar ödenir. Gerçek kişiler için ise "basitleştirilmiş damga vergisi uygulaması" kapsamında bazı işlemlerde vergi, işlemin yapıldığı sırada tahsil edilir (örneğin noterde sözleşme onayında).

Geç beyan/ödeme durumunda:

• Vergi ziyaı cezası: Ödenmesi gereken verginin 1 katıdır (VUK m.341 ve 344).
• Gecikme faizi: Yıllık gecikme faizi oranı Maliye Bakanlığı tarafından duyurulur.
• Özel usulsüzlük cezası: Kağıdın ibrazı sırasında vergi ödenmediği tespit edilirse ek ceza uygulanabilir.

Damga Vergisi Muafiyetleri ve İstisnaları

488 sayılı Kanun'un (2) sayılı tablosu, damga vergisinden istisna edilen kağıtları topluca sayar. Başlıca istisnalar:

• Kooperatiflerin kendi üyeleriyle yaptığı ortaklık işlemlerinin bazıları
• Ticari işletmelere KOSGEB ve TÜBİTAK gibi kurumlardan sağlanan destek sözleşmelerinin bir kısmı
• İhracata yönelik belirli vesikalar (gümrük beyannamesi belirli koşullar altında istisnadır)
• Banka, müşteri arasındaki mevduat hesabı açılış işlemleri
• Bazı ev sahibi-kiracı konut sözleşmelerinde tarafların tacir olmadığı durumlar (ancak kiralayan mal sahibi ise yine damga vergisi doğar; bu istisna dar kapsamlıdır)

Önemli: İşyeri kira sözleşmeleri muafiyet kapsamında değildir; binde 1,89 oran her zaman uygulanır ve mükellef kiraya veren ile kiracıdır.

Damga Vergisi Hesaplama Aracı

Devredin, 2026 yılı için güncel oran ve tavanı kullanan çevrimiçi bir hesaplayıcı sunar. Sözleşme tutarınızı ve kağıt türünü girerek tahmini vergi tutarını görebilirsiniz: Damga Vergisi Hesaplayıcı.

Hesaplayıcı; normal sözleşme, devir sözleşmesi (1/4), kira sözleşmesi, kira devri (1/4), kefalet senedi ve iş sözleşmesi senaryolarını destekler. Her sonuç için azami haddi ve mükellef kimliğini de gösterir. Yine de bağlayıcı sonuç için mali müşavirinize başvurunuz; uygulamada istisna, mahsup ve indirimler vaka bazında değişebilir.

Sık Sorulan Sorular

Sözleşme yapılmasa damga vergisi doğar mı? Yazılı bir kağıt imzalanmadığı sürece damga vergisi doğmaz. Ancak taraflar arasında fiilen iş görülmüş ve sonradan belge imzalanmışsa kağıdın tarihi damga vergisinin doğum anıdır. Sözlü sözleşmeler damga vergisine tabi değildir; bununla birlikte Borçlar Kanunu kapsamında ispat zorluğu ortaya çıkar.

Elektronik imzalı sözleşmede damga vergisi doğar mı? Evet. 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu uyarınca güvenli elektronik imzayla düzenlenen kağıtlar, ıslak imzalı kağıtlarla aynı hukuki sonucu doğurur ve damga vergisine tabidir. e-İmza ile kapatılmış kira veya devir sözleşmesi için de binde 1,89 veya binde 9,48 oranları aynen uygulanır.

Damga vergisi geri alınır mı? Sözleşme fesih edildi, kısmen icra edildi veya hiç icra edilmediyse dahi damga vergisi kural olarak iade edilmez. Yalnızca mükerrer ödeme veya hatalı matrah kullanımı durumunda vergi dairesine düzeltme talebi ile iade alınabilir.

Kira sözleşmesinde damga vergisini kim öder? Damga Vergisi Kanunu m.24 gereği sözleşmeyi imzalayan tüm taraflar müteselsilen sorumludur. Kira sözleşmelerinde ise uygulamada genellikle kiraya veren ve kiracı tutarı yarı yarıya paylaşır; ancak bu anlaşma tarafları bağlar, idareyi bağlamaz.