Vergi & Muhasebe

Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi

Devredin Editör

Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi (MPHB), 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (GVK) m.94 kapsamında yapılan vergi tevkifatlarının (stopaj) ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamındaki sigortalı hizmetlerin birlikte bildirildiği birleşik beyannamedir. 1 Temmuz 2020 tarihinden itibaren tüm Türkiye'de yürürlüğe giren bu beyanname, eski ayrı "Muhtasar Beyanname" ile "Aylık Prim ve Hizmet Belgesi"nin yerini almıştır (340 ve 374 Seri No'lu VUK Genel Tebliğleri). 2026 yılında MPHB, ilgili vergilendirme dönemini takip eden ayın 26. günü saat 23.59'a kadar e-Beyanname sistemi üzerinden elektronik olarak verilir ve aynı süre içinde ödenir. Çalıştırdığı hizmet erbabı sayısı 10 ve daha az olan işverenler vergi dairesine yazılı bildirim yaparak beyannameyi üç aylık dönemler halinde verme hakkına sahiptir. Devredin platformunda işletme devri sırasında devreden işverenin son muhtasar dönemini kapatması ve devralan tarafın kendi mükellefiyetini tesis etmesi bu terim üzerinden yürür.

MPHB Nedir? Tek Beyannameye Birleşme Süreci

2017 öncesinde işverenler iki ayrı belge düzenlemek zorundaydı: vergi tevkifatı için GİB'e verilen Muhtasar Beyanname ve sigorta primleri için SGK'ya verilen Aylık Prim ve Hizmet Belgesi (APHB). Bu çifte yükümlülük idari maliyet, belge kaybı ve tutar uyumsuzluğu gibi sorunlara yol açıyordu.

340 Seri No'lu VUK Genel Tebliği (Resmi Gazete 18.02.2017) ile bu iki belgenin birleştirilmesi kararlaştırıldı. Pilot uygulama Kırşehir ilinde başladı, aşamalı olarak tüm Türkiye'ye yaygınlaştırıldı ve 1 Temmuz 2020 itibarıyla ülke genelinde zorunlu hale geldi. Artık tüm işverenler MPHB'yi elektronik ortamda düzenlemek ve GİB üzerinden beyan etmek zorundadır; veriler otomatik olarak SGK ile paylaşılır.

Bu birleşme sayesinde:

  • Stopaj ve sigorta verileri aynı belgede ve aynı tarihte bildirilir,
  • SGK ve GİB veritabanları otomatik olarak karşılıklı kontrol yapar,
  • İşveren tek beyanname ile iki kurum nezdinde de yükümlülüğünü yerine getirir,
  • Kayıt dışı istihdam ve yanlış stopaj riski azalır.

Beyanname Verme Dönemi ve Son Tarihi (2026)

2026 yılında MPHB verme süreleri şöyledir:

Dönem TürüKapsamdaki İşverenlerVerme / Ödeme Son Tarihi
AylıkVarsayılan; 10'un üzerinde işçi çalıştıran veya aylık beyan seçenlerİlgili ayı takip eden ayın 26'sı (23.59)
Üç Aylık10 ve daha az hizmet erbabı; vergi dairesine yazılı bildirim şartıİlgili üç aylık dönemi takip eden üçüncü ayın 26'sı

Üç aylık dönemler ve 2026 son tarihleri:

  • Ocak-Şubat-Mart → 26 Nisan 2026
  • Nisan-Mayıs-Haziran → 26 Temmuz 2026
  • Temmuz-Ağustos-Eylül → 26 Ekim 2026
  • Ekim-Kasım-Aralık → 26 Ocak 2027

Önemli nüans: Üç aylık dönem yalnızca GVK m.94 stopajları için geçerlidir. Sigortalı hizmet bildirimleri (5510 sayılı Kanun) her ay verilmek zorundadır; işveren üç ayda bir stopaj beyanı verse bile aylık MPHB'de sadece sigortalı hizmet kısmı doldurulur.

GVK m.94 Stopaj Türleri ve 2026 Oranları

GVK m.94 hangi ödemelerden tevkifat (stopaj) yapılacağını ve hangi oranların uygulanacağını düzenler. 2026 yılı için başlıca oranlar:

Ödeme TürüStopaj OranıDayanak
Ücret ödemeleri (hizmet erbabına)GV tarifesine göreGVK m.94/1, GVK Tarife
Serbest meslek kazancı (avukat, doktor, mimar)%20GVK m.94/2
İşyeri kira ödemesi (gerçek kişi kiralayanlar)%20 (brüt)GVK m.94/5-a
Telif hakkı, patent ücreti%17GVK m.94/2-b
Çiftçi istihkakları (bilanço esası dışı)%2 veya %4GVK m.94/11
Esnaf muaflığından yararlanan kişilere ödemeler%2 veya %4GVK m.94/13
Kooperatif ortaklarına kâr payı%10GVK m.94/6-b

Ayrıca Kurumlar Vergisi Kanunu m.15 ve 30 kapsamında: Dar mükellef kurumlara ödenen gayrimenkul kira geliri %15, gayri maddi hak %20 (değişebilir), iş ortaklıkları %15 gibi tevkifatlar da MPHB ile bildirilir.

Kira Stopajı Hesaplama Formülleri (2026)

İşyeri kira ödemelerinde kiralayan gerçek kişi ise, kiracı (gelir veya kurumlar vergisi mükellefi) stopajı kesip beyanla ödemek zorundadır.

1) Brüt Kira Üzerinden Hesaplama:

Sözleşme brüt üzerinden yapıldıysa, temel formül şöyledir: Stopaj = Brüt Kira × 0,20 ve Net Ödeme = Brüt Kira × 0,80

Örnek: Brüt aylık kira 20.000 TL:

  • Stopaj = 20.000 × 0,20 = 4.000 TL
  • Net Ödeme = 20.000 × 0,80 = 16.000 TL

2) Net Kira Üzerinden Hesaplama (Brütleştirme):

Sözleşme net üzerinden yapıldıysa: Brüt = Net / 0,80 ve Stopaj = Brüt × 0,20

Örnek: Net aylık kira 16.000 TL:

  • Brüt = 16.000 / 0,80 = 20.000 TL
  • Stopaj = 20.000 × 0,20 = 4.000 TL

Bu stopaj MPHB'de 041 "İşyeri Kira Ödemeleri" kod satırında beyan edilir.

MPHB Beyanname Kodları (Örnekler)

e-Beyanname sisteminde her ödeme türü için ayrı bir kod vardır:

  • 011 — Hizmet Erbabına Yapılan Ücret Ödemeleri
  • 021 — Serbest Meslek İşlerinde Tevkifat
  • 041 — İşyeri Kira Ödemeleri (%20)
  • 091 — Kâr Payı Dağıtımı
  • 103 — Arızi Serbest Meslek Kazançları
  • 181 — Esnaf Muafiyetinden Yararlananlara Yapılan Ödemeler

Bu kodlar 340 ve sonraki tebliğlerle zaman içinde güncellenmiştir; güncel liste için e-Beyanname sistemindeki formların "Açıklamalar" bölümü esas alınmalıdır.

SGK Bölümü — Sigortalı Hizmet Bildirimleri

MPHB'nin ikinci ayağı 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet bildirimleridir. İşveren her ay çalıştırdığı her sigortalı için aşağıdaki verileri bildirir:

  • Sigortalının TCKN, ad-soyad, belge türü
  • Prime esas kazanç (brüt ücret; 2026 asgari ücret brüt 33.030 TL)
  • Prim ödeme gün sayısı
  • Sigortalının hangi sigorta kollarına tabi olduğu (4/a, 4/b, 4/c)
  • İşe giriş veya işten çıkış kodu (varsa)

SGK bu veriler üzerinden hem prim tahakkuku hem de hizmet süresi tutar; emeklilik, iş kazası ve hastalık hakları bu bildirimlere göre belirlenir. Sigorta primleri ayrı bir belge ile ilgili ayı takip eden ayın son gününe kadar ödenir — MPHB beyanı ile prim ödemesi tarihleri farklıdır.

Gecikme ve Ceza Uygulaması

  • Beyanname verilmeme/geç verme: VUK m.352/I uyarınca birinci derece usulsüzlük cezası; 2026 için şirketlerde yaklaşık 1.350 TL (VUK bağlı cetvel, yeniden değerlenmiş) özel usulsüzlük cezası kesilir.
  • Stopaj ödemesi geç yapılırsa: 6183 sayılı Kanun m.51 uyarınca aylık %3,5 gecikme zammı işler (2026 itibarıyla).
  • Ödeme yapılmasa ve re'sen tarhiyat yapılırsa: VUK m.344 kapsamında vergi ziyaı cezası uygulanır (verginin bir katı).
  • Sigortalı hizmet bildirimleri için 5510 sayılı Kanun m.102 uyarınca idari para cezaları ayrıca kesilir.

Devren İşletme Alımında MPHB ve İşveren Değişikliği

Devren işletme alımında MPHB üç açıdan kritiktir:

  1. Devir sırasında personel devralınıyorsa (4857 sayılı İş Kanunu m.6): İş sözleşmeleri ve sigortalı hizmetleri devralana otomatik geçer. Devralan işveren, devir tarihinden sonraki dönemler için kendi MPHB'sini verir; devir tarihine kadar olan dönem devredenin sorumluluğundadır.
  2. 6183 sayılı Kanun m.35 — Müteselsil Sorumluluk: Ticari işletme devrinde devralan, devredenin devir tarihine kadar ortaya çıkmış tüm vergi borçlarından (ödenmemiş stopaj dahil) devreden ile birlikte müteselsilen sorumludur. Alım öncesinde bağlı vergi dairesinden borç durumu sorgusu ve son 12 ay MPHB teyidi mutlaka yapılmalıdır.
  3. SGK borç sorgulaması: Benzer şekilde, 5510 sayılı Kanun m.89 uyarınca işyeri devrinde devralan devreden ile birlikte sigorta prim borçlarından sorumludur. Ticari sicil kaydı öncesinde SGK'dan borcu yoktur yazısı alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

İlanlara geç

Bu terimi araştırdıktan sonra gerçek ilan akışına geçip kira, devir bedeli, sektör ve şehir filtreleriyle fırsatları karşılaştırabilirsin.

Kaynaklar

  1. [1]193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m.94Mevzuat
  2. [2]5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası KanunuMevzuat
  3. [3]340 Seri No'lu VUK Genel Tebliği (MPHB Birleşmesi)GİB
  4. [4]Muhtasar Beyanname Son Verme ve ÖdemeEdenred
  5. [5]2026 Vergi TakvimiMuhasebetr
  6. [6]Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi 10 SoruParaşüt
  7. [7]Muhtasar Beyanname RehberCottGroup
  8. [8]Muhtasar Beyanname 2026 Rehberiikas
  9. [9]2026 Kira Stopaj HesaplamaMikro
  10. [10]Muhtasar Beyanname KodlarıAlomaliye
  11. [11]Beyanname Verme ve Ödeme SüreleriGİB
  12. [12]Gelir Vergisi Stopaj OranlarıİSMMMO
  13. [13]Muhtasar Beyanname Düzenleme RehberiASMMMO