Vekaletname Nedir? Türleri ve Düzenlenmesi

Vekaletnamenin Hukuki Dayanağı — TBK m.502

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun İkinci Kitabı, Onbirinci Bölümü, Birinci Ayrımında "Vekâlet Sözleşmesi" başlığı altında düzenlenen hükümlerin ilki olan m.502:

> Madde 502 — A. Tanımı > > Vekâlet sözleşmesi, vekilin vekâlet verenin bir işini görmeyi veya işlemini yapmayı üstlendiği sözleşmedir. > > Vekâlete ilişkin hükümler, niteliklerine uygun düştükleri ölçüde, bu Kanunda düzenlenmemiş olan işgörme sözleşmelerine de uygulanır. > > Sözleşme veya teamül varsa vekil, ücrete hak kazanır.

Bu tanım iki önemli unsur içerir: iş görme ve başkası adına hareket etme. Vekaletname işte bu iç ilişkinin (vekâlet sözleşmesi) dışa yansımasıdır — vekilin, üçüncü kişilere karşı müvekkilini temsil yetkisini belgelediği yazılı enstrümandır. TBK m.40 ve devamı temsil hükümleri, vekaletnamenin doğrudan temsil ilkesi çerçevesinde oluşmasını sağlar.

Genel Vekaletname

Genel vekaletname, vekâlet verenin hayatındaki neredeyse tüm hukuki işlemlerini vekilin yapabilmesine olanak tanıyan geniş kapsamlı bir yetki belgesidir. Tipik olarak şu yetkileri içerir:

• Banka hesaplarını açma, kapatma, para çekme, havale yapma.
• Tapu dairelerinde genel işlemler (ipotek tesisi, terkini vb. — özel yetki gerektirenler hariç).
• Vergi dairelerinde beyanname verme, vergi ödeme.
• Devlet daireleri, belediye, nüfus, trafik müdürlüğü işlemleri.
• SGK işlemleri.
• Şirket yönetimi ve temsili.
• Araç tescili (satış için özel yetki şart).

Genel vekaletname, vekilin geniş yetkiler kullanmasına izin verdiği için güven ilişkisinin en yüksek olduğu kişilere verilmelidir. Kötü kullanım halinde vekâlet veren büyük mali kayıplara uğrayabilir.

Özel yetki gerektiren işlemler genel vekaletnameye rağmen ayrıca belirtilmelidir:

• Taşınmaz satışı, vaadi ve takası.
• Bağış.
• Davadan feragat, kabul, sulh, hakem tayini.
• Tahkim şartı.
• İflas talep etme.
• Boşanma, ayrılık, soybağı davası açma.
• Kefil olma.

Bu sınırlamalar HMK m.74, TMK m.166, TBK m.40 ve ilgili özel kanunlardan gelir.

Özel Vekaletname

Özel vekaletname, belirli bir işleme veya birkaç işleme özgü olarak düzenlenir. Örneğin:

• "Bursa ili Nilüfer ilçesi Ihlamurkent mahallesi 1234 ada 5 parseldeki taşınmazın satışı için verilmiş vekaletname."
• "XYZ Limited Şirketi ortaklığındaki 10.000 TL nominal değerli hissenin devri işlemi için vekaletname."
• "Ankara 3. Aile Mahkemesi 2025/123 esas sayılı boşanma davasının takibi için dava vekaletnamesi."

Özel vekaletnamenin kapsamı darından geniş kapsamlı olana kaydıkça yasal açıdan daha güvenlidir — vekilin yetki dışı işlem yapma riski azdır. Bu nedenle tek bir işlem için mutlaka özel vekaletname tercih edilmelidir; genel vekaletname yalnızca uzun süreli ve kapsamlı iş ilişkilerinde mantıklıdır.

Düzenleme Şartı ve Noter Tasdiki

TBK m.504 uyarınca vekâlet sözleşmesinin kendisi şekle bağlı değildir; yazılı veya sözlü olabilir. Ancak vekaletname — yani vekilin üçüncü kişilere karşı ispat edeceği yetki belgesi — pratikte noter huzurunda düzenlenmelidir.

Noter düzenlemesi mutlaka aranan haller:

• Tapu işlemleri — Tapu Sicil Tüzüğü ve Kanunu uyarınca noter düzenlemesi zorunludur.
• Araç satış ve devir işlemleri — 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu m.20.
• Limited şirket hisse devri — TTK m.595 (imza noter onaylı olmalı).
• Boşanma ve bazı aile hukuku işlemleri — HMK ve TMK özel hükümleri.

Noter huzurunda olmayan vekaletname, özellikle üçüncü kişiler nezdinde kabul edilmez. Bankalar, tapu daireleri, vergi daireleri gibi resmi kurumlar sadece noter tasdikli vekaletnameyi geçerli kabul eder.

Azilname — Vekâletten Azil

Vekâletten azil, vekâlet verenin tek taraflı iradesiyle vekaletname ilişkisini sona erdirmesidir. Azil işlemi, noter aracılığıyla düzenlenen azilname ile yapılır. TBK m.512 uyarınca:

> Madde 512 — D. Sona ermesi — I. Sebepleri — 1. Tek taraflı sona erdirme > > Vekâlet veren ve vekil, her zaman sözleşmeyi tek taraflı olarak sona erdirebilir. Ancak, uygun olmayan zamanda sözleşmeyi sona erdiren taraf, diğerinin bundan doğan zararını gidermekle yükümlüdür.

Dikkat: TBK m.512/2'de düzenlenmiş olan "uygun olmayan zamanda sona erdirme halinde tazminat" sorumluluğu sadece vekilin zararını kapsar; azil hakkının kendisi sınırlandırılamaz. Feragat edilemez nitelikte bir haktır.

Azilname sürecinin adımları:

1. Notere başvurulur.
2. Vekaletnamenin hangi vekil için düzenlendiği ve hangi vekaletname numarası (tarihi, noter adı ve yevmiye no) belirtilir.
3. Noter azilnameyi hazırlar ve vekile tebliğ eder (PTT veya kapıya tebligat).
4. Tebligat sonrası vekil yetkisini artık kullanamaz; kullanırsa temsil yetkisi bulunmaksızın hareket etmiş sayılır ve TBK m.46 vd. (temsilsiz temsil) hükümleri uygulanır.

Tapu kayıtları özellikle önemlidir: Tapu müdürlüğüne azilnamenin iletilmesi, vekilin tapuda işlem yapamaması için kritiktir. Üçüncü kişiler iyi niyetli ise ve azilname henüz tapuya tebliğ edilmemişse, yapılan işlem geçerli kalabilir (TMK m.3 iyi niyet karinesi).

Vekâletin Kendiliğinden Sona Ermesi

TBK m.513 uyarınca vekâlet, aksi kararlaştırılmadıkça şu hallerde kendiliğinden sona erer:

• Vekalet verenin veya vekilin ölümü.
• Vekalet verenin veya vekilin iflası.
• Vekalet verenin veya vekilin fiil ehliyetini kaybetmesi (vesayet altına alınma, iradi olmayan akıl hastalığı vb.).
• Vekalet verenin veya vekilin gaipliğine karar verilmesi.

Dava vekaletnameleri için HMK m.73 farklı bir rejim uygular; ancak temel ilke aynıdır.

Süresiz ve Süreli Vekaletname

Uygulamada vekaletnameler ekseriyetle süresizdir. Yani kesin bir tarih konulmaz. Bu durumda vekaletname, azilname ile iptal edilene veya TBK m.513'teki sebeplerden biri gerçekleşene kadar süresiz geçerli kalır.

Süreli vekaletnameler de mümkündür. Özellikle şirket yönetimi, dava takibi, belirli bir ticari görev için sınırlı bir süre belirlenebilir. Sürenin dolmasıyla vekaletname kendiliğinden son bulur.

Vekaletname ve Devren Kiralık/Hisse Devri İşlemleri

İşyeri devren kiralık alım-satımında vekaletname üç noktada gündeme gelir:

• Devreden adına vekaletname: Devreden kişi yurtdışında, hasta, yaşlı veya başka bir sebeple işleme şahsen katılamıyorsa; bir yakınını veya avukatını noter vekaletnamesi ile yetkilendirir. Özellikle kiraya verenin yazılı rızasının alınması (TBK m.323) gibi işlemler vekil tarafından yürütülebilir.
• Devralan adına vekaletname: Alıcı, kendi yerine bir kişiyi yetkilendirerek kira sözleşmesi imzalatabilir, ticaret sicil tescili işlemlerini yaptırabilir.
• Şirket hisse devri vekaletnamesi: Limited şirket hisse devri için TTK m.595 kapsamında özel yetki içeren vekaletname zorunludur. Vekaletname düzenleme şeklinde yapılırken özel olarak "şirket hisse devri yetkisi" belirtilmelidir.

2026 Noter Ücret Tarifesi — Vekaletname Kalemleri

Türkiye Noterler Birliği'nin 2026 tarifesine göre:

• Genel vekaletname düzenleme: 1.176,90 TL'den başlar (içerik, sayfa sayısı ve ek yetkilerine göre artar).
• Özel vekaletname: 1.500-2.500 TL aralığı tipiktir.
• Azilname: 1.000-1.800 TL (tebliğ masrafları hariç).
• Yazı ücreti: Sayfa başına 80,68 TL.
• Vekaletnameye yabancı dilde tercüme eklenmesi: Sayfa başına 667,67 TL.

Ayrıca harç ve damga vergisi eklenir.

Sık Sorulan Sorular

Vekaletname noterde mi yapılmalı? Kural olarak evet. Üçüncü kişiler nezdinde (banka, tapu, vergi dairesi, mahkeme) ibraz edilecek vekaletnamelerin noter huzurunda düzenlenmiş olması zorunludur. Noter tasdikli olmayan vekaletname sadece taraflar arasında iç ilişkide hüküm ifade eder; resmi kurumlar nezdinde geçersizdir. İstisnai bazı ticari belgelerde (örneğin senet protestosu) özel rejim uygulanabilir.

Vekaletname süresiz olabilir mi? Evet. Uygulamada pek çok vekaletname süresiz olarak düzenlenir. Süresiz vekaletname, azilname ile iptal edilmedikçe veya TBK m.513'teki sona erme sebeplerinden (ölüm, iflas, ehliyet kaybı, gaiplik) biri gerçekleşmedikçe geçerli kalır. Mahkeme dışı vekaletnamelerde süre sınırı kanunen öngörülmemiştir. Ancak ihtiyatlı olmak için süreli vekaletname tercih edilmelidir.

Azilname hemen etkili mi? Azilnamenin düzenlenmesi tek başına vekâleti sona erdirmez. Etki doğurabilmesi için azilnamenin vekile tebliğ edilmiş olması şarttır. Tebligat PTT ile resmi olarak yapılır. Azilname tebliğ edilene kadar vekilin yaptığı işlemler, iyi niyetli üçüncü kişiler açısından geçerli kabul edilir (TMK m.3). Bu nedenle azilname sonrası tapu dairesi, banka, vergi dairesi gibi kurumlara da ayrıca bildirim yapılmalıdır.

Genel vekaletname ile taşınmaz satılabilir mi? Hayır. Taşınmaz satışı için genel vekaletname yeterli değildir; özel yetki içermesi gerekir. Vekaletname metninde açıkça "işbu vekaletname ile adıma taşınmaz satışı ve ferağ yetkisi verdiğim" türünde özel yetki belirtilmelidir. Aksi halde tapu müdürlüğü işlemi reddeder. Yargıtay içtihadı bu konuda kesindir; özel yetkisiz genel vekaletname ile yapılan taşınmaz satışları iptal edilir.

Yurtdışındaki biri Türkiye için vekaletname düzenleyebilir mi? Evet. Yurtdışında bulunan Türk vatandaşları veya yabancılar, Türkiye Cumhuriyeti konsoloslukları aracılığıyla vekaletname düzenleyebilir. 1512 sayılı Noterlik Kanunu m.191 uyarınca konsolosluk işlemleri noter işlemine eşit hukuki kuvvettedir. Alternatif olarak bulundukları ülkenin noteri aracılığıyla düzenlenmiş ve apostil şerhi (Lahey Sözleşmesi) taşıyan vekaletnameler de Türkiye'de geçerlidir; apostil anlaşmasına taraf olmayan ülkelerde konsolosluk tasdiki şarttır.

Vekaletnamede hangi bilgiler olmalı? Vekaletnamede şu bilgiler mutlaka yer almalıdır: (1) Vekâlet verenin tam kimlik bilgileri (ad, soyad, TC kimlik no, doğum tarihi, adres), (2) Vekilin tam kimlik bilgileri, (3) Verilen yetkilerin açık kapsamı, (4) Özel yetki gerektiren işlemler için ayrıca bunların belirtilmesi, (5) Vekaletnamenin tarihi, (6) Noter mührü, imzası ve yevmiye numarası, (7) Harç ve damga vergisi bilgileri. Eksik bilgi halinde noter düzenlemeyi tamamlamaz.

Boşanma için vekaletname nasıl olmalı? Boşanma davası açma ve takip etme özel yetki gerektiren bir işlemdir. Vekaletnamede "boşanma davası açma, takip etme, sulh olma, davadan feragat etme ve kabul etme, her türlü kararı tebellüğ etme" gibi yetkiler açıkça yazılmalıdır. Ayrıca vekaletnamede vekâlet verenin fotoğrafı bulunmalıdır (HMK m.74 ve aile hukuku pratik uygulaması). Bazı aile mahkemeleri, vekaletnamede fotoğraf olmasını aranır. Dava vekaletnamesi için noter düzenleme ücreti 2026'da yaklaşık 1.500 TL'den başlar.