Devren Alınan İşletmede Gelir Vergisi Nasıl Ödenir?

Devren aldığınız bir işletme; operasyonel olarak eski sahibin bıraktığı yerden devam eder, ancak vergisel olarak yeni bir mükellefiyet olarak başlar. Bu noktayı atlamak, devir sonrası ilk 12 aydaki en sık yapılan hatadır. Bu rehber; şahıs işletmesi (gerçek kişi tacir) olarak devralan bir alıcının karşılaşacağı gelir vergisi sürecini uçtan uca anlatır.

Kapsamda olanlar: mükellefiyet açılışı, defter tasdiki, peştamallık ve demirbaş amortismanı (VUK m.282 ve m.269), 2026 gelir vergisi dilimleri, beyanname takvimi, stopaj + KDV entegrasyonu ve basit usul sınırları. Worked example ile bir kafe devri vergi yükü somut rakamlarla gösterilir. Şirket (limited/anonim) olarak devralanlar için kurumlar vergisi rejimi ayrıdır; bu rehberin ilkeleri mantıksal olarak ortaktır ama rakamlar farklıdır.

KDV + stopaj + damga vergisinin 2026 oranları için /rehber/devren-islemlerde-kdv-ve-stopaj-2026; devir süreci için /rehber/isletme-devri-nasil-yapilir.

Ticari işletme devri, vergisel olarak "eski mükellefin kapanması + yeni mükellefin açılması" şeklinde işler. Sırayla yapılacaklar:

1. Eski mükellefin terk bildirimi: Devreden taraf, devir tarihinden itibaren 1 ay içinde vergi dairesine terk bildiriminde bulunur (VUK m.160). Son KDV beyannamesi, muhtasar beyannamesi ve varsa geçici vergi hesapları kapatılır.
2. Yeni mükellefin açılış başvurusu: Devralan, devir tarihinden itibaren en geç 10 gün içinde (VUK m.153) işe başlama bildiriminde bulunur. Kimlik, imza sirküleri (şirket ise), kira sözleşmesi, devir sözleşmesi kopyası, ruhsat başvuru evrağı ile vergi dairesine başvurur.
3. Defter tasdiki: İşletme hesabı esasına tabi mükellef (şahıs işletmesi) işletme hesabı defterini, bilanço esasına tabi mükellef ise yevmiye + defteri kebir + envanter defterini noterden tasdik ettirir (VUK m.220). E-defter tutma zorunluluğu olan mükellefler için defter tasdiki e-defter sistemi üzerinden yapılır.
4. Ödeme kaydedici cihaz / POS: Yazar kasa (ÖKC) ve POS cihazı yeni mükellef adına aktivasyon/transfer işlemi yapılır. 426 Seri No'lu VUK Genel Tebliği kapsamında e-belge zorunluluğu denetlenir.
5. E-fatura / E-arşiv başvurusu: Yıllık brüt satış hasılatı belirli eşikleri aşan mükellefler (2026 için tipik 3 milyon TL ciro eşiği, her yıl değişir) e-fatura / e-arşiv fatura uygulamasına geçmek zorundadır. Başvuru GİB e-Fatura portali üzerinden yapılır.

Defter türü tercih kritiktir. Bilanço esası; daha detaylı raporlama, envanter ve peştamallık amortismanının rahat işlenmesini sağlar. İşletme hesabı esası; küçük işletmeler için daha basit ama giderlerin takibinde sınırlıdır. Basit usul 2026 hadlerini aşan mükellefler otomatik olarak işletme hesabı esasına (veya bilançoya) geçer.

Devir bedelinin üç ana bileşeni vergisel olarak farklı muamele görür:

1. Peştamallık / Hava Parası (VUK m.282)

Devralan taraftaki peştamallık (hava parası) bedeli; aktif kıymet olarak kaydedilir ve mukayyet değeri üzerinden 5 yılda eşit tutarlarla itfa edilir (VUK m.282). Bu kalem için azalan bakiyeler usulü kullanılamaz. Örneğin 500.000 TL peştamallık ödediyseniz her yıl 100.000 TL gider yazabilirsiniz — 5 yıl boyunca sabit. Şerefiye kavramı ve peştamallık arasındaki ilişkinin detayları için /sozluk/serefiye.

"Aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri, peştamallıklar, özel maliyet bedelleri, kuruluş ve teşkilâtlanma giderleri mukayyet değerleriyle değerlenir. Aktifleştirilen ilk tesis ve taazzuv giderleri ile peştamallıklar mukayyet değerleri üzerinden eşit miktarlarda ve beş yılda itfa olunur."

2. Demirbaş (VUK m.269, m.315)

Demirbaş bedelleri; alıcı tarafta maddi duran varlık olarak aktifleştirilir ve VUK m.315 uyarınca Maliye Bakanlığı'nca belirlenen faydalı ömür tablosu'na göre amortismana tabi tutulur. Tipik süreler: masa/sandalye 5 yıl, bilgisayar 4 yıl, mobilya 5-10 yıl, araçlar 5 yıl, taşıt 5 yıl, makine ve tezgahlar 5-10 yıl. 2026 yılında aktif değeri 10.500 TL'yi aşmayan demirbaşlar doğrudan gider yazılabilir (VUK m.313/son fıkra).

3. Stok / Ticari Mal

Stok amortismana tabi değildir; satıldıkça maliyet olarak giderleştirilir (FIFO, ağırlıklı ortalama veya son alış yöntemi). Alış bedeli + nakliye + KDV hariç diğer alış giderleri dahil edilir.

Önemli: Devir sözleşmesinde hava parası + demirbaş + stok ayrı ayrı fatura edilmediği takdirde, vergi dairesi tek kalem üzerinden peştamallık olarak kabul edebilir ve amortisman planınız bozulur. Bu nedenle sözleşmede bu üç kalem açıkça ayrılmalı ve ayrı fatura edilmelidir.

"Gerçek kişilerin gelirleri gelir vergisine tâbidir. Gelir, bir gerçek kişinin bir takvim yılı içinde elde ettiği kazanç ve iratların safi tutarıdır."

2026 takvim yılı gelirlerine uygulanacak gelir vergisi dilimleri (GVK m.103), Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından 325 Seri No'lu Gelir Vergisi Genel Tebliği ile belirlenmiştir:

• 190.000 TL'ye kadar → %15
• 400.000 TL'nin 190.000 TL'si için 28.500 TL, fazlası → %20
• 1.000.000 TL'nin 400.000 TL'si için 70.500 TL (ücret gelirlerinde 1.500.000 TL'nin 400.000 TL'si için), fazlası → %27
• 5.300.000 TL'nin 1.000.000 TL'si için 232.500 TL (ücret gelirlerinde 1.500.000 TL sonrası farklı), fazlası → %35
• 5.300.000 TL'yi aşan kısım → %40

Ücret gelirleri için üçüncü ve dördüncü dilim aralıkları farklıdır (400.000-1.500.000 TL ve 1.500.000-5.300.000 TL). Ticari kazanç + kira + serbest meslek gelirleri "ücret dışı" gelirdir; yukarıdaki dilim tablosu uygulanır. Detaylı tablo ve uygulama için /sozluk/gelir-vergisi-dilimleri-2026.

Diğer 2026 İstisna ve Had Tutarları

• Mesken kira geliri istisnası: 58.000 TL (GVK m.21)
• Arızi kazanç istisnası: 350.000 TL (GVK m.82/3)
• Menkul/gayrimenkul sermaye iradı beyan sınırı: 22.000 TL
• Yemek bedeli istisnası: 300 TL/gün (işverence sağlanan)
• İşyerine gidip gelme (ulaşım) istisnası: 158 TL/gün
• Taşınmaz satış değer artışı istisnası: 150.000 TL

Devren aldığınız şahıs işletmesinde karşılaşacağınız beyannameler ve süreleri aşağıda özetlenmiştir (aylık dönemler dijital vergi dairesi üzerinden elektronik olarak verilir):

Aylık Beyannameler

• KDV-1 Beyannamesi: İlgili ayın KDV hesaplama ve ödeme beyannamesi. İlgili ayı takip eden ayın 28'ine kadar verilir ve ödenir.
• Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi: İşyeri kira stopajı (%20), serbest meslek stopajı, çalışan gelir vergisi stopajları ve SGK primleri bir arada bildirilir. İlgili ayı takip eden ayın 26'sına kadar verilir ve 26'sına kadar ödenir.
• Damga Vergisi Beyannamesi (varsa): Bir ay içinde damga vergisine tabi belge düzenleyen mükellefler takip eden ayın 26'sına kadar beyanname verir.

Yıllık Beyannameler

• Geçici Vergi Beyannamesi: 3'er aylık dönemler için yıl içinde 4 kez verilir (Ocak-Mart, Nisan-Haziran, Temmuz-Eylül, Ekim-Aralık). Beyanname ilgili dönemi takip eden ayın 17'sine kadar verilir ve 17'sine kadar ödenir (Mayıs/Ağustos/Kasım/Şubat).
• Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesi: İlgili yılın 1 Mart - 31 Mart dönemi arasında verilir. İki eşit taksit hâlinde ödenir: birincisi Mart, ikincisi Temmuz ayı sonuna kadar.
• KDV-2 Beyannamesi (tevkifat): Kısmi tevkifat uygulaması kapsamında yapılan tevkifatlı işlemler için. Standart KDV beyannamesi ile aynı süreç.

Not: Beyanname süreleri resmi tatil ve hafta sonlarına denk geldiğinde, ilk iş gününe kadar uzatılabilir. GİB Dijital Vergi Dairesi üzerinden "Beyanname Takvimi" bölümü her ay güncellenir.

Tipik bir devren alım örneği ile rakamları somutlaştıralım. Not: Bu örnek yalnızca vergi hesabının mantığını göstermek amacıyla basitleştirilmiştir; somut bir vaka için mutlaka mali müşavirle çalışın.

Senaryo

• İşletme: 45 m² kafe (devren alındı, şahıs işletmesi — bilanço esası)
• Devir bedeli: 750.000 TL hava parası + 250.000 TL demirbaş + 100.000 TL stok = 1.100.000 TL
• Yıllık ciro (KDV hariç): 800.000 TL
• Yıllık giderler (kira, personel, elektrik, ham madde): 300.000 TL
• Bilanço esası; normal amortisman yöntemi uygulanmaktadır

Yıllık Amortisman Hesabı

• Peştamallık amortismanı (VUK m.282): 750.000 TL / 5 yıl = 150.000 TL/yıl
• Demirbaş amortismanı (ortalama 5 yıl): 250.000 TL / 5 yıl = 50.000 TL/yıl
• Toplam yıllık amortisman: 200.000 TL

Yıllık Ticari Kâr (Vergiye Tabi Kazanç) Hesabı

• Brüt gelir (KDV hariç): 800.000 TL
• Giderler: 300.000 TL
• Amortisman: 200.000 TL
• Net ticari kazanç: 800.000 − 300.000 − 200.000 = 300.000 TL

2026 Dilimlerine Göre Gelir Vergisi

Net ticari kazanç 300.000 TL; GVK m.103 2026 tarifesine göre:

• İlk dilim (0-190.000 TL): 190.000 × %15 = 28.500 TL
• İkinci dilim (190.000-300.000 TL arası): 110.000 × %20 = 22.000 TL
• Toplam gelir vergisi: 28.500 + 22.000 = 50.500 TL

Bu örnekte devir yoluyla alınan işletmede ilk yıl; ciro 800 bin olmasına rağmen peştamallık + demirbaş amortismanı sayesinde vergiye esas matrah 300 bin TL'ye iner ve ödenecek gelir vergisi 50.500 TL olur. Peştamallık amortismanı 5 yıl boyunca devam eder; bu süre zarfında her yıl 150.000 TL amortisman gideri vergi matrahını azaltır. Bu kritik bir nokta: devren alımın ilk 5 yılı, peştamallık itfası sayesinde vergi avantajı dönemidir.

Uyarı: Bu hesap; geçici vergi, KDV, stopaj ve SGK prim yüklerini içermez. Gerçek vergi yükü toplamı (KDV + gelir vergisi + stopaj + damga + SGK) detaylı çalışma ile çıkarılmalıdır. KDV ve stopaj için /rehber/devren-islemlerde-kdv-ve-stopaj-2026 rehberimize bakın.

Basit usul; belirli hadleri aşmayan küçük esnafın basitleştirilmiş vergilendirilmesidir. 2026 yılı için GVK m.48 kapsamındaki hadler:

• Alım satım yapanlarda: yıllık alım 1.200.000 TL'yi aşamaz; yıllık satış 1.900.000 TL'yi aşamaz
• Alım satım dışı (hizmet) faaliyetlerde: yıllık satış hasılatı 600.000 TL'yi aşamaz
• Büyükşehir belediye sınırları içinde kira limiti: yıllık 99.000 TL
• Büyükşehir dışı kira limiti: yıllık 49.000 TL

Devren aldığınız bir işletmeyle basit usul sınırını aşıyorsanız (tipik devren kafeler, marketler 1.900.000 TL sınırını hızla aşar) otomatik olarak işletme hesabı esasına veya bilançoya geçmeniz gerekir. Bu geçiş; yılın başında veya işletmenin devri sırasında beyanla yapılır.

Önemli Gelişme: 2026 düzenlemeleriyle Hazine ve Maliye Bakanlığı "basit usulden gerçek usule geçiş" yönetmeliğini güncellemiştir. Bu yönetmelik; çok sayıda esnafı (özellikle büyükşehirlerde faaliyet gösterenleri) gerçek usule sevk etmektedir. Forbes Türkiye'nin haberine göre 2026'da basit usul sistemi kademeli olarak azaltılmaktadır. Devren alımdan önce mutlaka bir mali müşavir ile rejim analizi yapılmalıdır.

Devren alan mükelleflerin ilk 12 ay içinde düştüğü yaygın hatalar ve sonuçları:

• Mükellefiyeti 10 gün içinde açmamak. VUK m.153 uyarınca işe başlamadan itibaren 10 gün içinde vergi dairesine başvuru yapılmalıdır. Aksi hâlde VUK m.352 usulsüzlük cezası (2026 için I. derece 300 TL, II. derece 150 TL) ve belgesiz satış nedeniyle ayrı cezalar uygulanır.
• Peştamallığı tek kalem hava parası olarak faturaya yazmak. Hava parası + demirbaş + stok ayrı faturalandırılmadığında amortisman planı bozulur; tüm bedel 5 yıllık peştamallık itfasına sıkışır ve demirbaş amortismanı kaybolur.
• Azalan bakiyeler yöntemi ile peştamallık amortismanı uygulamak. VUK m.282 yalnızca normal amortismana izin verir — azalan bakiyeler usulüyle peştamallık itfa edilemez.
• Kira stopajını zamanında beyan etmemek. İşyeri kiracısı olarak %20 stopaj keser ve bunu muhtasar beyanname ile takip eden ayın 26'sına kadar beyan edip öder. Gecikme; gecikme zammı (VUK m.112 + hazine faizi) ve vergi ziyaı cezası (VUK m.341 + 344) doğurur.
• Geçici vergi dönemlerini atlamak. Dört geçici vergi döneminin herhangi birinin beyannamesinin atlanması ek cezaya yol açar. Geçici vergi mahsup edilebilir olduğu için atlanırsa yıllık beyannamede fazla ödenmiş olarak görünür ve iade süreci uzar.
• Defter tasdik tarihini aşmak. VUK m.220 uyarınca yıllık defterler Aralık ayı içinde, ara dönem defterler kullanılmadan önce tasdik edilmelidir. Tasdik edilmeyen defterler geçersiz; ciddi ceza doğurur (VUK m.353).
• Devir tarihi öncesi dönem için eski mükellef adına beyanname vermek. Devir tarihinden önceki dönemler devreden adına, sonrası devralan adına beyan edilir. İkisini karıştırmak hem usulsüzlük cezası hem idari uyuşmazlık doğurur.

Bu rehberde geçen kavramlar için sözlük girdilerimizden detaylı bilgi alabilirsiniz.

• Gelir Vergisi
• 2026 Gelir Vergisi Dilimleri
• Stopaj
• KDV
• Şerefiye
• Peştamallık
• Hava Parası
• Damga Vergisi
• Ciro
• Devir Sözleşmesi

Devredin platformundaki güncel ilanları inceleyerek vergi yükünü etkileyebilecek sektör ve ciro bandlarını karşılaştırabilirsiniz.

Son Devren İlanlar

Pazarlık tavanınızı belirlerken aynı sektör ve konumdaki güncel emsalleri görmek faydalıdır.

Tüm Devren İlanlarını Gör

Öne Çıkan

₺2.250.000

Mehmet Akif Mh. Çekmeköy'de 70 m² Hazır Restoran Devren Kiralık, Düşük Kira

Mehmet Akif Mh., Çekmeköy, İstanbul

Detayları görün

DevredinÖne Çıkan

₺5.249.000

Maltepe Bağdat Caddesi'nde 9+1 Kadın Doğum Muayenehanesi ve Medikal Estetik Kliniği

Cevizli Mah., Maltepe, İstanbul

Detayları görün

₺15.000.000

Antalya Muratpaşa Tahılpazarı'nda 350 m² Franchise Dönerci, Full Donanımlı ve Aktif

Tahılpazarı Mh., Muratpaşa, Antalya

Detayları görün

₺6.500.000

Avcılar Denizköşkler'de İBB Sosyal Tesisleri Karşısı 160 m² Devren Tekel Market

Denizköşkler Mh., Avcılar, İstanbul

Detayları görün

₺1.250.000

İnönü Mh. Küçükçekmece'de 320 m², Tam Donanımlı Devren Ekmek Fırını

İnönü Mh., Küçükçekmece, İstanbul

Detayları görün

DevredinÖne Çıkan

₺17.990.000

8

Nişantaşı Teşvikiye'de 2 Katlı Hazır Kurulu Premium Güzellik Merkezi Devren Kiralık

Harbiye Mah., Şişli, İstanbul

Detayları görün

Aşağıdaki kaynaklar, rehberdeki her mevzuat referansının, 2026 dilim rakamlarının ve istisna tutarlarının dayanağını oluşturur. Bağlantılar yeni sekmede açılır ve takip edilmez (nofollow).

1. [1]193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (m.21, m.82, m.88, m.94, m.103) — Mevzuat Bilgi Sistemi
2. [2]213 sayılı Vergi Usul Kanunu (m.10, 153, 160, 220, 269, 282, 313, 315, 320) — Mevzuat Bilgi Sistemi
3. [3]2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri ile Dikkate Alınacak Bazı Had ve Tutarlar Belirlendi — KPMG Vergi
4. [4]2026 Yılı Gelir Vergisi Dilimleri ile Kanundaki Diğer Had ve Tutarlar Güncellendi — Grant Thornton Türkiye
5. [5]Gelir Vergisi Kanunu'nda Yer Alan Maktu Tutarlar 2026 Yılı — TÜRMOB
6. [6]2026 Konut Kira Geliri İstisnası 58.000 TL: Beyan Şartları ve Örnekler — Vergisel Boyut
7. [7]Basit Usulde Vergilendirme ve 2026 Yılı Basit Usul Hadleri — Multinet
8. [8]Basit Usul Esnaf İçin Gelir Vergisi Muafiyeti Devam Ediyor: 2026 Yılında Defter Tutma Hadleri — Yemek ve Gıda Tedarikçileri Derneği (YGUDER)
9. [9]Sabit Kıymetlerde Amortisman Uygulamaları (VUK m.282, 315) — MuhasebeTR — Emine Kocakerim
10. [10]Türkiye Muhasebe Standartları ve VUK Kapsamında Şerefiyenin Raporlanması — MuhasebeTR — Emel Arıkuşu
11. [11]2026 Yılı Pratik Bilgiler — Alomaliye
12. [12]Vergide Basit Usul 2026'da Kalkıyor: Yeni Düzenlemeyle Ne Değişecek? — Forbes Türkiye
13. [13]NAZALI Gündem — Konut Kira Gelirine Uygulanan Mesken İstisnasından Kimler Yararlanabilir? — NAZALI Hukuk