Tekel Bayisi Devri Nasıl Yapılır?

Tekel bayisi devri; perakende sektörünün tütün + alkol satış belgesi zorunlu, mesafe kuralı sıkı ve cezai sorumluluk yüksek bir alt kategorisidir. Türkiye'de Tekel özelleştirmesinden sonra tütün ve alkol piyasası özel firmalarca yürütülmektedir; düzenleyici otorite Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığıdır (eski TAPDK'nın yerini almıştır). Bayilik devri; satış belgesinin devralan adına yeniden düzenlenmesi ve fiziki uygunluk denetimini kapsar.

Bu rehber; tekel bayisi devralma sürecinde 10 adımlık akışı, 4733 sayılı Kanun (tütün) ve 4250 sayılı Kanun (alkol) kapsamında satış belgesi devir prosedürünü, okul-yurt-kreşe 100 metre mesafe kuralını, 18 yaş sınırı denetimini, depo güvenliği şartlarını ve izinsiz satış/yaş kontrolü ihlalinin cezai yaptırımlarını açıklar. Genel devir süreci için /rehber/isletme-devri-nasil-yapilir, bayilik kavramı için /sozluk/bayilik, ruhsat için /sozluk/isletme-ruhsati sayfalarımıza bakın.

Türkiye'de perakende tütün ve alkol satışı; market, bakkal, yakıt istasyonu şarküteri, şarap evi, içki butiği, küçük pansiyon-restoran ekleri ve gece-bar dışı satış noktaları aracılığıyla gerçekleşir. Tekel'in 2008'de özelleştirilmesiyle bayi sistemi yeniden yapılandırılmıştır; bugün her işletme Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı'ndan satış belgesi alarak faaliyet gösterir.

Tekel bayisi devir pazarını şekillendiren dört temel dinamik:

• Cironun büyük kısmı sigara ve alkolden gelir: Tekel bayii marketlerinde toplam cironun %40-70'i tütün + alkol ürünlerinden kaynaklanır. Kâr marjı görece dar (%5-12) ama hacim yüksektir. Satış belgesi zorunludur; belgesiz satış ağır cezai yaptırımlara tabidir.
• Mesafe kuralı ve konum kısıtı: 4733 ve 4250 sayılı Kanunlar kapsamında satış yerinin okul, yurt, kreş, dershaneye en az 100 metre mesafede olması zorunludur. Yakın çevrede yeni açılan okul satış belgesinin iptal edilmesine neden olabilir.
• Cezai sorumluluk yüksek: 18 yaş altına tütün veya alkol satışı para cezası + belge iptali ile sonuçlanır. Sahte damga vergili (kaçak) ürün satışı ceza ve TCK kaçakçılık hükümlerine tabi. Devir sonrası alıcı bu risklerden sorumludur; geçmiş ihlaller due diligence'da sorgulanmalı.
• Tütün firması sözleşmeleri (sergileme, hedef primi): BAT, Philip Morris, JTI, Imperial Tobacco, TEKEL Sigara gibi tütün firmaları ile vitrin sergileme, ürün yerleşim, aylık hedef ve prim anlaşmaları yapılır. Bu anlaşmalar ek gelir sağlar; devir halinde yeniden müzakere gerektirir.

Tekel bayisi olmak için iki ayrı belge alınır: tütün ürünleri satışı için 4733 sayılı Kanun kapsamında tütün mamulü satış belgesi, alkollü içecek satışı için 4250 sayılı Kanun kapsamında alkollü içecek satış belgesi.

A. Tütün Mamulü Satış Belgesi (4733 sayılı Kanun)

4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun ve Tütün Mamulleri ile Alkol Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış Belgelerine İlişkin Yönetmelik kapsamında perakende tütün satışı yapılmak istenen her işyeri için tütün mamulü perakende satış belgesi alınır. Belge Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı yerel birimlerince (il-ilçe) verilir.

• Başvuruda: belediye ruhsatı, işyeri tapu/kira sözleşmesi, vergi levhası, nüfus cüzdanı, adli sicil belgesi, mesafe beyan formu (okul/yurt/kreşe 100 m) yer alır.
• Belge <strong>yıllık süreli</strong> düzenlenir; her yıl yenilenir.
• 2026 yıllık belge bedeli il merkezi için 9.802 TL, diğer yerler 3.761 TL civarındadır (güncel tarife için Bakanlık sorgulanmalıdır).
• Devir halinde devralan adına yeni belge başvurusu yapılır; mevcut belge iptal edilir. Süreç tipik olarak 15-30 iş günü.
• İhlal halinde (sahte damgalı ürün, 18 yaş altına satış, belgesiz satış) idari para cezası + belge iptali.

B. Alkollü İçecek Satış Belgesi (4250 sayılı Kanun)

4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu (yürürlükte kalan hükümleri) ve ilgili yönetmelik kapsamında alkollü içecek perakende satış belgesi iki kategoride verilir:

• Açık alkollü içki satış belgesi: Bar, meyhane, restoran, içkili lokanta — tüketim yerinde açık alkol servisi.
• Paket (kapalı) alkollü içecek satış belgesi: Market, bakkal, şarap evi, içki butiği — paketli alkol satışı (tüketim yerinde olmayan).
• Toptan alkol satış belgesi: Dağıtıcı firmalar (özel kategori, daha karmaşık).

2026 yıllık alkollü içecek satış belgesi bedelleri: il merkezi için 9.802 TL, diğer yerlerde 3.761 TL civarındadır. Yıllık yenileme şarttır; devir halinde yeni belge başvurusu yapılır.

C. Mesafe Kuralı (100 metre)

Her iki belge için de işyerinin okul, yurt, kreş, dershane, cami gibi kurumlara en az 100 metre mesafede olması zorunludur. Mesafe ölçümü yol mesafesi (yaya yürüme) üzerinden yapılır. Yakın çevrede yeni açılan okul veya kreş satış belgesinin iptal edilmesine neden olabilir.

D. Belediye İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı

Satış belgesinin yanı sıra belediye ruhsatı da zorunludur. Tütün ve alkol satışı yapan market/bakkal sıhhi işyeri olarak ruhsatlandırılır; alkol servisli restoran ve bar ise umuma açık istirahat ve eğlence yeri kategorisinde değerlendirilir.

Mevzuat için 4733 sayılı Kanun, 4250 sayılı Kanun ve Tarım ve Orman Bakanlığı sayfasını inceleyin.

Aşağıdaki 10 adım; tekel bayisi devrinde sırasıyla izlenmesi gereken süreci özetler. Sektör özelinde satış belgesi devri, mesafe kuralı ve yaş sınırı uyumu en kritik noktalardır.

1. 1. Niyet Mektubu ve Ön Kontrol

   Etki: Etki:Yüksek

   Tekel bayisi devrinde ilk adım; alıcı ile satıcı arasında bağlayıcı olmayan bir niyet mektubu (LOI) imzalanmasıdır. Niyet mektubunda tarafların kimlikleri, devir konusu işyeri (tütün+alkol satış belgeleri ve numaraları, adres), ön fiyat aralığı, due diligence süresi (30-45 gün), personel görüşme izni, geçmiş denetim ve ceza kayıt erişimi, gizlilik hükümleri yer alır.

   Ön kontrolde talep edilen belgeler: tütün mamulü satış belgesi, alkollü içecek satış belgesi, belediye ruhsatı, kira sözleşmesi, son 12 ay aylık ciro dökümü (sigara/alkol/diğer ayrı), SGK işyeri dökümü, vergi levhası, son KDV/muhtasar beyannameleri, Tarım ve Orman Bakanlığı denetim raporları, tütün firması sözleşmeleri (BAT, Philip Morris, JTI, Imperial), mevcut stok ve banderol bütünlüğü envanter raporu.

   Ön kontrol sürecinde işletme yerinde incelenir, çevrede eğitim kurumu (okul, yurt, kreş, dershane) olup olmadığı mesafe ölçümü ile teyit edilir. Çevre demografisi, yaya trafiği ve rakip bayiler (yakın bakkal-market sayısı) analiz edilir.

2. 2. 100 Metre Mesafe Kuralı Kontrolü

   Etki: Etki:Yüksek

   4733 sayılı Kanun (tütün) ve 4250 sayılı Kanun (alkol) kapsamında satış belgesi verilmesi için işyerinin okul, yurt, kreş, dershane ve eğitim kurumuna en az 100 metre mesafedeolması zorunludur. Bu kural devir sırasında yeniden kontrol edilir.

   Mesafe ölçüm kuralları:

   • Yaya yürüme mesafesi esastır, kuş uçuşu değil.
   • İşyerinin giriş kapısından eğitim kurumunun giriş kapısına kadar ölçülür.
   • Belediye veya Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilileri yerinde ölçüm yapar.
   • Kazanılmış hak kuralı uygulanmaz: Yakın çevrede sonradan açılan okul/kreş belgenin iptaline neden olabilir.
   • Yakında yapılması planlanan okul/üniversite projesi varsa 2-3 yıl içinde risk doğurur — belediye imar planı sorgulanmalıdır.

   Devir öncesi mesafe ölçümü yazılı belge ile teyit edilmeli; devir tarihinde satıcının zamanında uyan mesafe devralan tarihinde de uyuyor mu kontrol edilmelidir. Mesafe ihlali tespit edilirse devir bedelinden somut indirim yapılmalı ya da devir iptal edilmelidir.

   Çevre analizi için belediye tarafından onaylanmış imar durumu raporu, planlı yeni proje dosyası ve okul-üniversite yapım planları sorgulanmalıdır.

3. 3. Tütün ve Alkol Satış Belgelerinin Kontrolü

   Etki: Etki:Yüksek

   İşyerinin tütün mamulü ve alkollü içecek satış belgeleri ayrı ayrı ve güncel olmalıdır. Her ikisi de Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı yerel birimlerince yıllık süreli düzenlenir.

   Kontrol edilecek unsurlar:

   • Tütün mamulü perakende satış belgesi (4733 s. Kanun) — mevcut mu, geçerli mi?
   • Alkollü içecek perakende satış belgesi (4250 s. Kanun) — paket (kapalı) veya açık servis kategorisinde.
   • Belge yenileme tarihi — 2026 yıllık belge bedelleri il merkezi için 9.802 TL, diğer yerler 3.761 TL bandında.
   • Geçmiş 2-3 yıl Bakanlık denetim raporları — ihlal, uyarı veya ceza kaydı var mı?
   • Belge üzerindeki işletici isim, işyeri adresi, satış kategorisi bilgileri tutarlı mı?

   Devir halinde her iki belge için de devralan adına yeni başvuru yapılır; mevcut belgeler iptal edilir. Süreç tipik olarak 15-30 iş günü. Yeni başvuruda devralanın adli sicil belgesi, işyeri ruhsatı, ticaret sicil kaydı (tüzel kişi ise), mesafe beyan formu ve yıllık belge bedeli makbuzu yer alır.

   İhlal kaydı olan işletmelerde belge yenileme reddi riski yüksektir; devir pazarlığında bu ciddi indirim gerekçesidir. Bakanlık sicilinde tekrar eden ihlal bulunan işletme devralanın ticari geleceği için ciddi bir risktir.

4. 4. Stok Sayımı ve Banderol Bütünlüğü

   Etki: Etki:Yüksek

   Tütün ve alkol stoku yüksek değerlidir; devir öncesi fiziki sayım ve banderol/damga bütünlüğü kontrolü zorunludur.

   Stok kategorileri ve kontrol noktaları:

   • Sigara: Her kutu üzerinde orijinal bandrol (damga vergisi ödendiğine dair). Sahte bandrol veya bandrolsüz sigara kaçak üründür — 5607 s. Kaçakçılık Kanunu kapsamında hapis cezası ve ürün müsaderesi doğurur.
   • Sarma tütün, pipo tütünü, puro: Özel bandrol kontrolü; kategori uyumluluğu (sigara bandrolü değil, sarma tütün bandrolü).
   • Alkollü içecekler: Damga bandrolü kontrolü; rakı, viski, votka, şarap, bira için farklı bandrol uygulamaları.
   • Son kullanma tarihi: Tütün ürünleri 1-2 yıl, alkollü içecekler 2-5 yıl (ürüne göre). Miadı yaklaşmış ürünler indirimli değer biçilir.

   Her kalem için seri numarası, bandrol durumu, miktar, SKT, depo koşullarıkayıt altına alınmalıdır. Şüpheli ürünler fotoğraflı tespit edilmeli; Tarım ve Orman Bakanlığı yetkilisi onayı alınmalıdır.

   Stok bedeli devir sözleşmesinde ticari mal olarak ayrı fatura ile KDV'li devredilir; sahte banderollü ürün tespiti halinde o kalem stoktan çıkarılır ve imhası satıcının sorumluluğunda kalır.

5. 5. Ciro Analizi ve Kategorik Dağılım

   Etki: Etki:Yüksek

   Tekel bayisi işletmelerinde ciro analizi kategori bazlı yapılır. Her kategori farklı marj ve volatiliteye sahiptir.

   Ciro dağılımı (tipik market+bayi için):

   • Sigara + tütün mamulleri: Cironun %25-45'i, kâr marjı dar (%4-8).
   • Alkollü içecekler: Cironun %15-30'u, kâr marjı %10-15.
   • Market ürünleri (gıda, temizlik, kağıt): Cironun %25-50'si, marj %10-25.
   • Süt, gazete, kontör, fatura tahsilat, dijital ürün: Cironun %3-10'u, düşük marj ama müşteri çekici.

   Ciro analizinde sezonluluk göstergeleri: ramazan ayı, yılbaşı, bayramlar, yaz/kış farkı. Tütün-alkol vergisi zam dönemleri (Temmuz, Ocak tipik) stok ve ciro üzerinde kısa vadeli etkiler yaratır.

   Teyit belgeleri: POS ekstresi (kredi kartı), kasa Z raporu, satış belgeli ürünler için Bakanlık e-sistem raporu, KDV ve ÖTV beyannameleri (tütün ve alkol yüksek ÖTV'li), muhasebeci e-defter berat dosyaları.

   Satış belgesinin verdiği değer de göz önüne alınmalıdır: aynı konumdaki satış belgesiz market ile satış belgeli bayii arasındaki ciro farkı %40-80 bandında olabilir.

6. 6. Tütün Firma Sözleşmeleri ve Sergileme Anlaşmaları

   Etki: Etki:Orta

   Büyük tütün firmaları (BAT — British American Tobacco, Philip Morris, JTI — Japan Tobacco International, Imperial Tobacco, TEKEL Sigara/Tütün A.Ş.) bayilerle çeşitli sözleşmeler yapar:

   • Sergileme anlaşmaları: Belirli markanın vitrinde öncelikli konumda sergilenmesi karşılığında aylık prim (genelde 1.000-10.000 TL/ay).
   • Hedefe dayalı indirimler: Aylık satış hedefine ulaşılması halinde ek iskonto veya prim.
   • Promosyon desteği: Yeni ürün lansmanlarında promosyon ürünü desteği.
   • Özel fiyatlı alım: Büyük bayilerde özel iskonto uygulamaları.

   Bu sözleşmeler genelde devir halinde devredilemez; yeni alıcı tütün firmaları ile sıfırdan müzakere yapar. Devir sonrası 2-4 ay içinde yeni anlaşmaların kurulması gerekir; bu süreçte ek gelir kaybı yaşanabilir.

   Alıcı devir öncesi tütün firma temsilcileri ile ön görüşme yapabilir; devir sonrası anlaşmaların devam ihtimalini araştırmalıdır. Mevcut hedefler ve sergileme koşulları görüşmelerde referans olarak kullanılır.

7. 7. Personel Devri ve Yaş Kontrolü Eğitimi

   Etki: Etki:Yüksek

   Tekel bayisinde personel sayısı konsepte göre 1-10 arasındadır (küçük bakkal 1-2, orta market 3-5, büyük bayi 6-10).

   İş Kanunu m.6 uyarınca işyeri devri iş sözleşmelerini sonlandırmaz; personel aynı şartlarla devam eder. Kıdem hesabı toplam süre üzerinden yapılır. TBK m.202 + İş K. m.6 uyarınca alıcı ve satıcı 2 yıl müteselsil sorumludur.

   Yaş kontrolü eğitimi kritik: 18 yaş altına tütün veya alkol satışı 4207 ve 4250 sayılı Kanunlar kapsamında yasaktır. İhlal halinde idari para cezası (2026 itibarıyla 10.000-80.000 TL bandında), tekrar halinde belge iptali, kasıtlı satışta TCK m.194 kapsamında 6 ay-2 yıl hapis cezası uygulanır.

   Personel eğitim gereklilikleri:

   • Kimlik sorma protokolü: 25 yaş altı görünüm için zorunlu kimlik ibrazı.
   • Reddin nasıl yapılacağı: 18 yaş altı tespit edildiğinde satış yapmama, çatışma önleme.
   • Kaçak ürün tanıma: Sahte bandrol, paket kusuru, ucuz fiyat şüphesinde reddetme.
   • CCTV kayıt bilinci: Tüm satışlar kamera altında; olay halinde kayıt polise teslim edilir.
   • 22:00 sonrası alkol yasağı: Kasa sisteminde otomatik bloke kurgulama.

   Devir sözleşmesinde personelin yaş kontrolü eğitimini tamamlamış olduğu ve devralan adına bu eğitimin yenileneceği yer almalıdır.

8. 8. Depo Güvenliği ve Sigorta Poliçeleri

   Etki: Etki:Orta

   Tütün ve alkol yüksek değerli ve riskli stoklardır; özel güvenlik ve sigorta önlemleri gereklidir.

   Depo güvenliği kontrol listesi:

   • Kilitli depo, ayrılmış alkollü içki ve sigara rafları.
   • Güvenlik kamerası (satış alanı + depo, 24/7 kayıt).
   • Yangın algılama + söndürme sistemi (alkollü içecekler parlayıcı).
   • Alarm sistemi (kapı + hareket sensörleri).
   • Demir parmaklık, güvenlik perdesi (gece).
   • Nakit para kasası (ayrı, güvenlik kilitli).
   • Dijital kilit veya RFID erişim kontrolü (tercih).

   Sigorta poliçeleri:

   • Yangın ve ek teminatlar: Bina + demirbaş + stok. Alkol depolu bayilerde poliçe ek prim gerektirebilir.
   • Hırsızlık sigortası: Soygun, silahlı saldırı dahil. Nakit limiti ve saatlik kısıtlar dikkatle okunmalı.
   • İşletme durma sigortası: Olay sonrası faaliyet durma kaybı karşılanır.
   • Mali mesuliyet sigortası: 3. şahıs zarar için.
   • Elektronik ekipman sigortası: POS, kasa, kamera sistemi.

   Sigorta poliçelerinin devralana aktarılması veya yeni poliçe yapılması sözleşme kapsamında netleştirilmelidir. Yetersiz sigorta olay anında büyük zarar doğurur.

9. 9. Devir Sözleşmesi, Belge Başvurusu ve Tescil

   Etki: Etki:Yüksek

   Ticari işletme devri TTK m.11/3 uyarınca yazılı şekilde yapılmak ve ticaret siciline tescil edilmek zorundadır. Tekel bayisi için ayrıca tütün + alkol satış belgeleri devralan adına yenilenir.

   Devir sözleşmesinin zorunlu maddeleri: taraflar kimlik bilgileri, devir konusu işyeri (satış belge numaraları, adres), devir bedeli ve ödeme planı, hava parası + demirbaş + stok ayrımı, stok listesi (her kalem için banderol/damga kontrolü tutanağı), demirbaş listesi (fotoğraflı), personel devri ve kıdem yükü, tütün firma sözleşmelerinin durumu, sigorta poliçelerinin devri, rekabet yasağı (TTK m.55 + TBK m.26 — özellikle 500m-1km içinde yeni tekel bayii açma yasağı), belge iptali durumunda tazminat hükümleri, geçmiş cezalar için sorumluluk paylaşımı.

   Belge başvuru süreci: Noter onaylı devir sözleşmesi, devralan adli sicil belgesi, işyeri ruhsatı, tüzel kişi ise ticaret sicil gazetesi, mesafe beyan formu ve yıllık belge bedeli makbuzu ile Tarım ve Orman Bakanlığı Tütün ve Alkol Dairesi yerel birimine başvurulur. Süreç 15-30 iş günü.

   Damga vergisi ticari işletme devrinde binde 9,48'in ¼'üdür. Ticaret sicili tescili ve SGK işyeri nakil ile birlikte vergi dairesi devir bildirimi eş zamanlı yapılır.

10. 10. Kapanış, Belge Devri ve Hava Parası Pazarlığı

    Etki: Etki:Yüksek

    Kapanış gününde; devir bedeli ödenir, anahtar teslim edilir, kasa ve POS şifreleri aktarılır, stok tutanakla (banderol kontrolü ile) devredilir, depo anahtarları ve güvenlik sistemi şifreleri verilir, tütün firma temsilcileri ile tanıştırma toplantısı düzenlenir, personel dosyaları teslim edilir. Kapanış sonrası alıcı; satış belgesi başvurusu takibi, vergi dairesi devir bildirimi, SGK işyeri nakil, belediye ruhsat güncelleme, sigorta poliçesi yenileme ve tütün firmaları ile yeni sergileme anlaşmaları müzakereleri yürütür.

    Tekel bayisinde hava parası pazarlığı; konum (mesafe kuralı dahil), günlük ortalama satış hacmi, satış belgelerinin temiz geçmişi, yıllık hava parası bedeli, stok değeri, tütün firması sözleşmeleri, kalan kira süresi ve çevredeki rakip sayısından oluşur. Piyasa referansı: küçük mahalle bayisinde 300.000-1.500.000 TL; orta büyüklük market/bayi 2.000.000-6.000.000 TL; büyük lokasyonda AVM veya ana cadde bayisinde 6.000.000-15.000.000 TL bandı görülebilir.

    Pazarlık kaldıraçları: (1) 100 metre mesafe riski (yakında okul açılma ihtimali), (2) geçmiş denetim cezalarının varlığı (belge iptali riski), (3) tütün firma sözleşmelerinin kayıp riski, (4) stok içindeki sahte banderol / miadı yaklaşmış ürün oranı, (5) 22:00 sonrası alkol yasağı uyum durumu, (6) kalan kira süresi. Detaylı hava parası faktörleri için: /rehber/hava-parasini-belirleyen-faktorler-nelerdir. Hava parası mutlaka fatura + KDV'li ödenmelidir.

A. Mesafe Kuralı ve Ölçüm

Tütün ve alkol satış belgeleri için işyerinin okul, yurt, kreş, dershane ve diğer eğitim kurumlarına en az 100 metre mesafede olması zorunludur. Mesafe ölçümü:

• Yaya yürüme mesafesi olarak ölçülür (kuş uçuşu değil).
• İşyeri giriş kapısından eğitim kurumu giriş kapısına kadar.
• Belediye veya Tütün ve Alkol Dairesi yetkilileri yerinde ölçüm yapar.
• Yakın çevrede yeni açılan eğitim kurumu varsa mevcut belge iptal edilebilir — bu <strong>kazanılmış hak</strong> meselesi değildir.
• Devir halinde mesafe yeniden ölçülür; satıcının zamanında uyan mesafe devir tarihinde de uyuyor mu kontrol edilir.

B. Satış Noktası Fiziki Düzen

• Tütün ürünleri vitrininin çocuk erişimine kapalı, kilitli veya arka duvar raflarında.
• Sigara vitrininde <strong>sağlık uyarısı</strong> levhası (Tütün Kontrolü mevzuatı gereği).
• Alkollü içeceklerin özel rafta, 18 yaş üstü uyarısı ile sergilenmesi.
• Tütün ve alkol reklamının yasak olduğu unutulmamalıdır — vitrin/tabela yönetmelik uyumlu olmalı.
• Kasada yaş kontrolü için kimlik sorma uyarısı (kamera altında tutulur).

C. Depo Güvenliği

• Alkollü içecek ve tütün stoku için kilitli depo.
• Güvenlik kamerası (depo + satış alanı).
• Yangın algılama ve söndürme sistemi — yüksek alkol stoklu depolarda kritik (alkollü içecekler parlayıcıdır).
• Hırsızlık sigortası — stok değeri yüksek olduğu için.
• Fiziksel güvenlik (demir parmaklık, alarm sistemi).

D. İşyeri Kategorisi ve Çalışma Saatleri

Tütün ve alkol satışı yapan market/bakkal 22:00 sonrası alkol satışı konusunda 4250 sayılı Kanun m.6/2 uyarınca yasak kapsamındadır (22:00-06:00 arası paket alkollü içki satışı yasaktır). Açık satış (restoran/bar) çalışma saatleri belediye meclisi tarafından ayrıca belirlenir. Denetimler gece saatleri yoğundur; ihlal cezası ciddidir.

Tekel bayisi devralmada en kritik risk cezai sorumluluklardır. Devir öncesi geçmiş cezalar sorgulanmalı, devir sonrası yeni alıcı ağır yaptırımlardan korunmalıdır.

A. 18 Yaş Altı Satışı Yasağı

4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun ve 4250 sayılı Kanun kapsamında 18 yaşından küçüklere tütün veya alkol satışı yasaktır. İhlal halinde:

• İdari para cezası (2026 itibarıyla kişi başına 10.000-80.000 TL bandında, kabahatlar kanunu ve özel kanuna göre değişir).
• Tekrar ihlal halinde satış belgesi iptali.
• Kasıtlı satış halinde TCK m.194 kapsamında hapis cezası (6 ay-2 yıl).

Pratik önlem: Kasaya kimlik sorma uyarısı, 25 yaş altı görünüm için zorunlu kimlik ibrazı, personel eğitimi, CCTV kayıt tutulması. Polise denetim sırasında kayıt sunulabilmelidir.

B. Kaçak ve Sahte Ürün Satışı

• Damga vergisi ödenmemiş (kaçak) sigara veya alkol satışı 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında hapis cezası doğurur.
• Üzerinde orijinal bandrol/damga bulunmayan ürünlerin satışı yasaktır.
• Her ürün için birim başına para cezası + stok müsaderesi + satış belgesi iptali.
• Tarım ve Orman Bakanlığı denetçileri ile birlikte emniyet + gümrük eşlikli baskınlar yapılır.

Devir öncesi stok sayımında her ürünün <strong>banderol/damga bütünlüğü</strong> fiziki olarak kontrol edilmelidir. Satıcının stokta bulundurduğu kaçak ürün devralanın sorumluluğuna geçebilir; bu risk pazarlık için indirim gerekçesidir.

C. Belgesiz Satış ve Belge Uyumsuzluğu

• Satış belgesi olmadan satış: idari para cezası + faaliyet durdurma.
• Yıllık belge yenilememe: 2026'da belge yenilenmemişse faaliyet durdurulabilir.
• Başka adres veya işletici adına düzenlenmiş belge ile satış: ağır ceza.
• Belge üzerindeki kategori dışında satış (örn. paket belge ile açık alkol servisi): ceza.

D. Reklam ve Tabela Yasağı

4207 ve 4733 sayılı Kanunlar kapsamında tütün ve alkollü içecek ürünlerinin her türlü reklamı yasaktır. Dışarıdan görünür tütün-alkol vitrin, tabela veya promosyon malzemesi denetimde ceza nedenidir. Ürün sergileme yalnızca kapalı ve uyarı levhalı vitrin içinde yapılabilir.

Tekel bayisi devirlerinde ilk kez alıcı olanların sıkça düştüğü hatalar:

• Mesafe kuralını yerinde ölçmemek. 100 metre mesafe kuralı ihlal ediliyorsa satış belgesi iptali kaçınılmazdır. Devir öncesi yol mesafesi yaya olarak ölçülmeli; çevrede yeni eğitim kurumu açılma ihtimali sorgulanmalıdır.
• Satış belgesinin güncelliğini kontrol etmemek. Belge yıllık süreli; devir öncesi geçerlilik süresi kontrol edilmeli. Süresi dolmuş veya yenilenmemiş belge ile satış yapılması imkânsızdır; devir sürecinde yenileme prosedürü de paralel yürütülmelidir.
• Geçmiş cezaları ve ihlal kayıtlarını sorgulamamak. Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan geçmiş denetim kayıtları talep edilebilir. Tekrar eden ihlal kaydı olan işletmenin satış belgesi kolayca iptal edilebilir; devralan için ciddi risk.
• Stok banderol/damga bütünlüğünü fiziki kontrol etmemek. Kaçak veya sahte bandrollü ürün tespiti TCK m.5607 kapsamında hapis cezasına, stok müsaderesine ve satış belgesi iptaline neden olabilir. Her stok kalemi fiziksel denetlenmeli.
• Personel yaş kontrolü eğitimini hafife almak. 18 yaş altına satış tekrar ihlal halinde belge iptali ile sonuçlanır. Personel yaş kontrolü konusunda eğitilmeli, 25 yaş altı görünüm için zorunlu kimlik ibrazı uygulanmalı, CCTV kayıt sistemi aktif olmalı.
• 22:00 sonrası alkol satışı yasağını ihmal etmek. 4250 s. Kanun m.6/2 uyarınca 22:00-06:00 arası market/bakkal paket alkollü içki satışı yasaktır. Gece denetimleri yoğundur; ihlal ağır para cezası doğurur. Kasa sistemi gece belirli saatte alkol satışını otomatik bloke edecek şekilde kurgulanmalıdır.
• Tütün firmalarıyla yapılan sözleşmeleri okumamak. BAT, Philip Morris, JTI, Imperial Tobacco gibi firmalarla vitrin sergileme, aylık hedef, prim anlaşmaları bayiye ek gelir sağlar. Bu sözleşmeler devir halinde genelde yenilenir — yeni alıcı sıfırdan pazarlık yapar. Fark gider kaleminde yansır.
• Depo güvenliği ve sigorta yetersizliği. Tütün-alkol stoku yüksek değerlidir ve yangın-hırsızlık risklidir. Kilitli depo, kamera, yangın algılama ve yangın/hırsızlık sigortası poliçesi kontrol edilmelidir. Yetersiz sigorta poliçesi olay anında büyük zarara yol açar.
• Reklam ve tabela yasağını gözden kaçırmak. Dışarıdan görünür tütün veya alkol reklamı, promosyon, markalı tabela yasaktır. Bu kalemlerin kaldırılması devralanın sorumluluğudur; denetim sırasında ceza doğurur.
• Kira sözleşmesinde tütün-alkol satış yetki şartını kontrol etmemek. TBK m.323 uyarınca işyeri kira devri kiraya verenin yazılı rızasına bağlıdır. Ayrıca bazı kira sözleşmelerinde kiracının tütün/alkol satışı yapmaması hükmü olabilir — bu durumda ruhsat iptali riski vardır.

Tekel bayisi devrinde kullanılan kavramlar için sözlük girdilerimize başvurabilirsiniz.

• Bayilik
• İşletme Ruhsatı
• İşletme Devri
• Devir Sözleşmesi
• İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı
• Franchise vs Bayilik
• Hava Parası
• Devren Kiralık
• Devren Satılık
• Kira Sözleşmesi Devri
• TBK m.323

Tekel bayisi devir pazarlığı öncesi güncel ilanlar üzerinden emsal fiyatları ve pazar tavanını değerlendirebilirsiniz. Şehir bazlı güncel devren tekel bayisi/market ilanları için /ilanlar/devren-tekel-bayi-istanbul sayfamıza bakın.

Son Devren İlanlar

Pazarlık tavanınızı belirlerken aynı sektör ve konumdaki güncel emsalleri görmek faydalıdır.

Tüm Devren İlanlarını Gör

Öne Çıkan

₺2.250.000

88

Mehmet Akif Mh. Çekmeköy'de 70 m² Hazır Restoran Devren Kiralık, Düşük Kira

Mehmet Akif Mh., Çekmeköy, İstanbul

Detayları görün

DevredinÖne Çıkan

₺5.249.000

Maltepe Bağdat Caddesi'nde 9+1 Kadın Doğum Muayenehanesi ve Medikal Estetik Kliniği

Cevizli Mah., Maltepe, İstanbul

Detayları görün

₺15.000.000

0

Antalya Muratpaşa Tahılpazarı'nda 350 m² Franchise Dönerci, Full Donanımlı ve Aktif

Tahılpazarı Mh., Muratpaşa, Antalya

Detayları görün

₺6.500.000

Avcılar Denizköşkler'de İBB Sosyal Tesisleri Karşısı 160 m² Devren Tekel Market

Denizköşkler Mh., Avcılar, İstanbul

Detayları görün

₺1.250.000

89

İnönü Mh. Küçükçekmece'de 320 m², Tam Donanımlı Devren Ekmek Fırını

İnönü Mh., Küçükçekmece, İstanbul

Detayları görün

DevredinÖne Çıkan

₺17.990.000

8

Nişantaşı Teşvikiye'de 2 Katlı Hazır Kurulu Premium Güzellik Merkezi Devren Kiralık

Harbiye Mah., Şişli, İstanbul

Detayları görün

Bu rehberdeki her yasal referans, rakam veya örnek aşağıdaki birincil (mevzuat, bakanlık) ve ikincil (hukuk firması, sektörel yayın) kaynaklara dayanır. Satış belgesi bedelleri Bakanlık tarafından yıllık güncellenir; güncel rakamlar için resmi sayfa kontrol edilmelidir.

1. [1]4733 sayılı Tütün, Tütün Mamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun — Mevzuat Bilgi Sistemi
2. [2]4250 sayılı İspirto ve İspirtolu İçkiler İnhisarı Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
3. [3]4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun — Mevzuat Bilgi Sistemi
4. [4]Tütün Mamulleri ile Alkol Ürünlerinin Toptan ve Perakende Satışı ile Satış Belgelerine İlişkin Yönetmelik — Mevzuat Bilgi Sistemi
5. [5]Tarım ve Orman Bakanlığı — Tütün ve Alkol Dairesi Başkanlığı — Tarım ve Orman Bakanlığı
6. [6]5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu — Mevzuat Bilgi Sistemi
7. [7]2005/9207 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik — Mevzuat Bilgi Sistemi
8. [8]Alkol ve Tütün Mamulleri Sektörü Satış Belgesi Sistemi (e-Devlet) — e-Devlet
9. [9]5237 sayılı Türk Ceza Kanunu (m.194 Sağlık Zarar) — Mevzuat Bilgi Sistemi
10. [10]6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (m.26, m.202, m.323) — Mevzuat Bilgi Sistemi
11. [11]4857 sayılı İş Kanunu (m.6) — Mevzuat Bilgi Sistemi
12. [12]6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (m.11/3) — Mevzuat Bilgi Sistemi
13. [13]Tütün ve Alkol Satış Belgesi Devir Rehberi — Mükellef Blog
14. [14]Tütün Mamulleri Satış Belgesi Yıllık Bedelleri — Gelir İdaresi Başkanlığı