İmalathane Devri Nasıl Yapılır?

Kısa Cevap

İmalathane devrinde makine parkı, kapasite, ruhsat, yangın raporu, personel, SGK ve çevre/iş güvenliği uyumu teknik ekspertizle kontrol edilmelidir. En sağlıklı yöntem, devir dosyasını "belge kontrolü", "finansal doğrulama", "sözleşme güvencesi" ve "kapanış/teslim" olarak dört ayrı bölümde kurmaktır. Bu sayede alıcı neyi devraldığını, satıcı neyi teslim ettiğini, taraflar da hangi riski kimin taşıdığını açıkça görür.

Bu Rehberin Karar Noktası

Bu sayfa sektör uygulaması odaklıdır; ruhsat, ekipman, müşteri akışı ve operasyon devri birlikte okunmalıdır. Sektör özelinde ruhsat koşulları, çalışan devamlılığı, ekipman uygunluğu ve müşteri trafiği satır satır kontrol edilmelidir. Orta etkili bir karardır; eksik bilgi varsa ödeme koşulu, teminat veya sözleşme ekiyle yönetilmelidir. Bu nedenle sayfa, yalnızca genel bilgi vermek için değil; Makine listesi, Ruhsat belgelerinin hangi riskleri kapattığını göstermek için hazırlanmıştır.

Bu konuda ilk ayrım, "İmalathane devrinde makine parkı, kapasite, ruhsat, yangın raporu, personel, SGK ve çevre/iş güvenliği uyumu teknik ekspertizle kontrol edilmelidir." cümlesindeki kararın hangi kanıtla destekleneceğidir. Kaçak üretim alanı, Eksik yangın raporu görülürse konu standart pazarlık olmaktan çıkar ve kapanış şartı haline gelir.

Kimler İçin Uygun?

Bu rehber; devren kiralık veya devren satılık işletme arayan alıcılar, mevcut işletmesini devretmek isteyen satıcılar, franchise/bayilik devri düşünen girişimciler ve süreci kontrol eden mali müşavir/avukat ekipleri için hazırlanmıştır. Konu yüksek bedelli veya regüle bir sektörle ilgiliyse rehberdeki adımlar profesyonel inceleme yerine geçmez; inceleme dosyasının iskeletini oluşturur.

Adım Adım Kontrol Akışı

1. Makine parkını teknik incelemeye alın.
2. Ruhsat ve kapasite uyumunu kontrol edin.
3. Yangın/iş güvenliği raporlarını isteyin.
4. Stok ve hammadde sayımı yapın.
5. Personel ve tedarikçi risklerini yazın.

Bu akışın amacı hızlı karar vermek değil, yanlış kararın maliyetini azaltmaktır. Devren işletme piyasasında en pahalı hatalar genelde ilk görüşmede değil, kapanıştan sonra ortaya çıkar: eski borç, eksik ruhsat, abartılmış ciro, arızalı demirbaş, devredilemeyen sözleşme veya mülk sahibi onayı olmaması.

Kapanış Matrisi

1. adımda "Makine parkını teknik incelemeye alın." yapılırken Makine listesi kontrol edilir; Kaçak üretim alanı ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 2. adımda "Ruhsat ve kapasite uyumunu kontrol edin." yapılırken Ruhsat kontrol edilir; Eksik yangın raporu ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 3. adımda "Yangın/iş güvenliği raporlarını isteyin." yapılırken Yangın raporu kontrol edilir; Çevre/iş güvenliği cezası ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 4. adımda "Stok ve hammadde sayımı yapın." yapılırken SGK kayıtları kontrol edilir; Çevre/iş güvenliği cezası ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 5. adımda "Personel ve tedarikçi risklerini yazın." yapılırken Stok/hammadde listesi kontrol edilir; Çevre/iş güvenliği cezası ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır.

Matristeki her adım için üç sonuçtan biri seçilmelidir: temiz belgeyle devam, eksik belgeye şart bağlama veya işlemden vazgeçme. Bu karar yazılı değilse taraflar aynı kelimeleri kullansa bile farklı beklentiyle imza atabilir.

İstenen Belgeler

• Makine listesi
• Ruhsat
• Yangın raporu
• SGK kayıtları
• Stok/hammadde listesi

Belgeler mümkün olduğunca güncel tarihli olmalıdır. Vergi, SGK, ruhsat ve ticaret sicili belgelerinde belge tarihi özellikle önemlidir; eski tarihli temiz kayıt, devir günü itibarıyla aynı sonucu garanti etmez. Satıcı hassas belge paylaşmak istemiyorsa önce gizlilik sözleşmesi yapılabilir.

Makine listesi, dosyanın ana dayanağıdır ve ilk görüşmeden sonra geciktirilmeden istenmelidir. Ruhsat, satıcı beyanını resmi kayıt veya ödeme iziyle karşılaştırmak için kullanılır. Yangın raporu, kapanış gününde devralınacak kapsamı somutlaştırır. SGK kayıtları, nihai sözleşmenin eki olarak saklanmalıdır. Stok/hammadde listesi, nihai sözleşmenin eki olarak saklanmalıdır.

Kırmızı Bayraklar

• Kaçak üretim alanı
• Eksik yangın raporu
• Çevre/iş güvenliği cezası

Kaçak üretim alanı görülürse alıcı kapanışı durdurup kanıt istemelidir. Eksik yangın raporu pazarlıkta bedel indirimi, teminat veya kapora iade şartı doğurabilir. Çevre/iş güvenliği cezası sözleşmeye özel garanti ve yaptırım maddesi yazılmasını gerektirir.

Kırmızı bayrak görüldüğünde işlem otomatik olarak bitmek zorunda değildir. Ancak riskin maddi etkisi ölçülmeli ve sözleşmede karşılığı olmalıdır. Örneğin ruhsat devri belirsizse ödeme kademelendirilebilir; ciro belirsizse bedel düşürülebilir; eski borç varsa satıcı garantisi ve rücu maddesi yazılabilir.

Alıcı ve Satıcı İçin Ayrı Kontrol

Alıcı, imalathane devri nasıl yapılır? kararında önce kanıtı ve devralacağı değeri görmelidir. Makine listesi, Ruhsat, Yangın raporu alıcının fiyatı, kaporayı ve kapanış takvimini savunmasını sağlar.

Satıcı, aynı dosyada teslim kapsamını ve sorumluluk sınırını netleştirmelidir. Kaçak üretim alanı, Eksik yangın raporu gibi konular önceden açıklanır ve belgeyle kapatılırsa pazarlık daha hızlı ilerler; gizlenirse kapanış sonrası iade, tazminat veya uyuşmazlık riski doğar.

İlgili Kavramlarla Bağlantı

Bu rehber genellikle yangin raporu, demirbas listesi, personel devri, stok devri kavramlarıyla birlikte okunur. Daha geniş karar ağacı için ruhsat riskleri kontrol listesi rehberleri aynı inceleme dosyasına eklenebilir. Amaç kopuk bilgi parçaları vermek değil; alıcının ve satıcının aynı dosyada ihtiyaç duyacağı ilişkili kararları birbirine bağlamaktır.

Sözleşmeye Yazılacak Maddeler

Nihai sözleşmede konu başlığı açık olmalı; "taraflar anlaştı" gibi genel ifadelerle yetinilmemelidir. Belge listesi, teslim tarihi, ödeme koşulu, eksik/ayıplı belge halinde sonuç, cezai şart, satıcı beyanları ve varsa kapanış şartları ayrı maddeler olarak yer almalıdır.

Alıcı taraf için özellikle önemli maddeler şunlardır: devir öncesi borçlardan satıcının sorumluluğu, ciro beyanının doğruluğu, demirbaş ve stok listesinin eksiksizliği, kira/ruhsat devri gerçekleşmezse bedelin iadesi ve satıcının rekabet etmeme yükümlülüğü. Satıcı taraf için ise ödeme takvimi, teslim kapsamı ve belge paylaşım sınırları net olmalıdır.

Pratik Pazarlık Notu

Pazarlıkta tek bir toplam bedel yerine kalem kalem bedel kullanılmalıdır. Hava parası, demirbaş, stok, marka/şerefiye, kira avantajı ve varsa çalışan/üyelik portföyü ayrı hesaplanırsa hem vergi hem muhasebe hem de uyuşmazlık yönetimi daha sağlıklı olur. Bu kırılım alıcı için hangi değeri satın aldığını, satıcı için neyi teslim ettiğini görünür kılar; belge listesiyle eşleşmeyen her kalem kapanış şartına bağlanmalıdır.