Demirbaş Devrinde Fatura ve KDV

Kısa Cevap

Demirbaşlar ayrı liste ve fatura ile devredilmeli; KDV, amortisman, net defter değeri ve ikinci el piyasa değeri birlikte kontrol edilmelidir. En sağlıklı yöntem, devir dosyasını "belge kontrolü", "finansal doğrulama", "sözleşme güvencesi" ve "kapanış/teslim" olarak dört ayrı bölümde kurmaktır. Bu sayede alıcı neyi devraldığını, satıcı neyi teslim ettiğini, taraflar da hangi riski kimin taşıdığını açıkça görür.

Bu Rehberin Karar Noktası

Bu sayfa vergi, borç ve finansal doğrulama odaklıdır; ödeme izi ile resmi kayıtlar aynı sonuca bağlanmalıdır. Vergi ve muhasebe bağlantılı konularda beyan, fatura, ödeme izi, SGK/vergi borcu ve kapanış tarihi birbirinden koparılmamalıdır. Yüksek etkili bir karardır; kapora, ön protokol veya nihai ödeme öncesinde ana kanıtlar tamamlanmalıdır. Bu nedenle sayfa, yalnızca genel bilgi vermek için değil; Demirbaş listesi, Faturalar belgelerinin hangi riskleri kapattığını göstermek için hazırlanmıştır.

Bu konuda ilk ayrım, "Demirbaşlar ayrı liste ve fatura ile devredilmeli; KDV, amortisman, net defter değeri ve ikinci el piyasa değeri birlikte kontrol edilmelidir." cümlesindeki kararın hangi kanıtla destekleneceğidir. Faturasız ekipman, Leasingli cihaz görülürse konu standart pazarlık olmaktan çıkar ve kapanış şartı haline gelir.

Kimler İçin Uygun?

Bu rehber; devren kiralık veya devren satılık işletme arayan alıcılar, mevcut işletmesini devretmek isteyen satıcılar, franchise/bayilik devri düşünen girişimciler ve süreci kontrol eden mali müşavir/avukat ekipleri için hazırlanmıştır. Konu yüksek bedelli veya regüle bir sektörle ilgiliyse rehberdeki adımlar profesyonel inceleme yerine geçmez; inceleme dosyasının iskeletini oluşturur.

Adım Adım Kontrol Akışı

1. Fotoğraflı demirbaş listesi hazırlayın.
2. Fatura ve net defter değerini alın.
3. KDV uygulamasını mali müşavirle doğrulayın.
4. Çalışır durum teslimi yapın.
5. Sözleşmeye eksik/ayıp maddesi yazın.

Bu akışın amacı hızlı karar vermek değil, yanlış kararın maliyetini azaltmaktır. Devren işletme piyasasında en pahalı hatalar genelde ilk görüşmede değil, kapanıştan sonra ortaya çıkar: eski borç, eksik ruhsat, abartılmış ciro, arızalı demirbaş, devredilemeyen sözleşme veya mülk sahibi onayı olmaması.

Kapanış Matrisi

1. adımda "Fotoğraflı demirbaş listesi hazırlayın." yapılırken Demirbaş listesi kontrol edilir; Faturasız ekipman ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 2. adımda "Fatura ve net defter değerini alın." yapılırken Faturalar kontrol edilir; Leasingli cihaz ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 3. adımda "KDV uygulamasını mali müşavirle doğrulayın." yapılırken Amortisman tablosu kontrol edilir; Arızalı kalemin gizlenmesi ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 4. adımda "Çalışır durum teslimi yapın." yapılırken Teslim tutanağı kontrol edilir; Arızalı kalemin gizlenmesi ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır. 5. adımda "Sözleşmeye eksik/ayıp maddesi yazın." yapılırken Teslim tutanağı kontrol edilir; Arızalı kalemin gizlenmesi ihtimali varsa sonuç sözleşme şartına bağlanır.

Matristeki her adım için üç sonuçtan biri seçilmelidir: temiz belgeyle devam, eksik belgeye şart bağlama veya işlemden vazgeçme. Bu karar yazılı değilse taraflar aynı kelimeleri kullansa bile farklı beklentiyle imza atabilir.

İstenen Belgeler

• Demirbaş listesi
• Faturalar
• Amortisman tablosu
• Teslim tutanağı

Belgeler mümkün olduğunca güncel tarihli olmalıdır. Vergi, SGK, ruhsat ve ticaret sicili belgelerinde belge tarihi özellikle önemlidir; eski tarihli temiz kayıt, devir günü itibarıyla aynı sonucu garanti etmez. Satıcı hassas belge paylaşmak istemiyorsa önce gizlilik sözleşmesi yapılabilir.

Demirbaş listesi, dosyanın ana dayanağıdır ve ilk görüşmeden sonra geciktirilmeden istenmelidir. Faturalar, satıcı beyanını resmi kayıt veya ödeme iziyle karşılaştırmak için kullanılır. Amortisman tablosu, kapanış gününde devralınacak kapsamı somutlaştırır. Teslim tutanağı, nihai sözleşmenin eki olarak saklanmalıdır.

Kırmızı Bayraklar

• Faturasız ekipman
• Leasingli cihaz
• Arızalı kalemin gizlenmesi

Faturasız ekipman görülürse alıcı kapanışı durdurup kanıt istemelidir. Leasingli cihaz pazarlıkta bedel indirimi, teminat veya kapora iade şartı doğurabilir. Arızalı kalemin gizlenmesi sözleşmeye özel garanti ve yaptırım maddesi yazılmasını gerektirir.

Kırmızı bayrak görüldüğünde işlem otomatik olarak bitmek zorunda değildir. Ancak riskin maddi etkisi ölçülmeli ve sözleşmede karşılığı olmalıdır. Örneğin ruhsat devri belirsizse ödeme kademelendirilebilir; ciro belirsizse bedel düşürülebilir; eski borç varsa satıcı garantisi ve rücu maddesi yazılabilir.

Alıcı ve Satıcı İçin Ayrı Kontrol

Alıcı, demirbaş devrinde fatura ve kdv kararında önce kanıtı ve devralacağı değeri görmelidir. Demirbaş listesi, Faturalar, Amortisman tablosu alıcının fiyatı, kaporayı ve kapanış takvimini savunmasını sağlar.

Satıcı, aynı dosyada teslim kapsamını ve sorumluluk sınırını netleştirmelidir. Faturasız ekipman, Leasingli cihaz gibi konular önceden açıklanır ve belgeyle kapatılırsa pazarlık daha hızlı ilerler; gizlenirse kapanış sonrası iade, tazminat veya uyuşmazlık riski doğar.

İlgili Kavramlarla Bağlantı

Bu rehber genellikle demirbas, demirbas listesi, KDV, amortisman ayirma kavramlarıyla birlikte okunur. Daha geniş karar ağacı için demirbas degeri nasil hesaplanir rehberleri aynı inceleme dosyasına eklenebilir. Amaç kopuk bilgi parçaları vermek değil; alıcının ve satıcının aynı dosyada ihtiyaç duyacağı ilişkili kararları birbirine bağlamaktır.

Sözleşmeye Yazılacak Maddeler

Nihai sözleşmede konu başlığı açık olmalı; "taraflar anlaştı" gibi genel ifadelerle yetinilmemelidir. Belge listesi, teslim tarihi, ödeme koşulu, eksik/ayıplı belge halinde sonuç, cezai şart, satıcı beyanları ve varsa kapanış şartları ayrı maddeler olarak yer almalıdır.

Alıcı taraf için özellikle önemli maddeler şunlardır: devir öncesi borçlardan satıcının sorumluluğu, ciro beyanının doğruluğu, demirbaş ve stok listesinin eksiksizliği, kira/ruhsat devri gerçekleşmezse bedelin iadesi ve satıcının rekabet etmeme yükümlülüğü. Satıcı taraf için ise ödeme takvimi, teslim kapsamı ve belge paylaşım sınırları net olmalıdır.

Pratik Pazarlık Notu

Pazarlıkta tek bir toplam bedel yerine kalem kalem bedel kullanılmalıdır. Hava parası, demirbaş, stok, marka/şerefiye, kira avantajı ve varsa çalışan/üyelik portföyü ayrı hesaplanırsa hem vergi hem muhasebe hem de uyuşmazlık yönetimi daha sağlıklı olur. Bu kırılım alıcı için hangi değeri satın aldığını, satıcı için neyi teslim ettiğini görünür kılar; belge listesiyle eşleşmeyen her kalem kapanış şartına bağlanmalıdır.